passer

Француски

Етимологија

Потекнува од старофранцускиот passer, од вулгарнолатинскиот *passāre (траверсира), дериват на passus (чекор). Сродно со passare (италијански) и pasar (шпански).

Изговор

МФА-gr: /pa.se/
Поделба по слогови: pas‧ser
Изговор:
Аудио: (file)

Глагол

passer (минат партицип: passé, сегашен партицип: passant) (со помошен глагол avoir или être; за se passer - être)

поминува / преминува — Да се движи од едно место кон друго, да се преместува во простор или да се потроши време.
Nous avons passé la frontière française.

Ние ја поминавме француската граница.

Elle a passé la journée à ne rien faire.

Таа го помина денот без да прави ништо.
менува — Да се промени природата, квалитетот или состојбата.
Les habitants des villas... passèrent rapidement de la curiosité... à l’agression.

Жителите на вилите... брзо преминаа од љубопитност... во агресија.
преминува — Да се пренесе нешто од еден на друг.
Sa place, son emploi doit passer à son fils.

Неговото место, неговата работа мора да премине на неговиот син.
подлежи — Да се помине низ нешто со подложување.
Cette torture par laquelle vous venez de passer...

Оваа тортура низ која штотуку поминавте...
застанува / посетува — Да отидеш во нечија куќа, да застанеш, да посетиш.
Je passerai chez vous ce soir en allant au théâtre.

Вечерва, на пат кон театарот, ќе застанам кај вас .
умира / издишува — (Фигуративно) Да се заврши животот.
Il peut passer comme un poulet.

Тој може да умре како пиле.
минува низ умот
...un total a passé.

...некоја сметка помина низ умот.
подава — Да се даде нешто на некого.
Passe-moi le sel, s’il te plaît.

Подај ми ја солта, те молам.
се испитува / се суди — Да се биде предмет на испитување, проценка или судење.
Je passai devant le conseil de guerre...

Се појавив пред воениот суд...
станува / полага — Да биде примен на работа/чин, да положи нешто.
Il est passé sous-chef.

Тој стана заменик шеф.

Gabriel a passé ses examens la semaine dernière.

Габриел ги полагаше неговите испити минатата недела.
облекува — Да се стави облека на себе.
Pendant qu'il passait son pantalon...

Додека ги облекуваше панталоните...
се прифаќа — Да биде примен преку употреба или обичај.
Cette monnaie ne passe plus.

Оваа монета повеќе не е во оптек.
се протнува — Да се воведе или протне, за нешта.
Ce mot a passé dans notre langue...

Овој збор се воведе во нашиот јазик...
е прифатлив — Да биде поднослив, доволен.
Ce vin n’est pas mauvais, il peut passer.

Ова вино не е лошо, може да помине.
преминува на тема — Да се направи транзиција од една тема на друга.
Passons à autre chose.

Да преминеме на нешто друго.
пасира — (Игри, Покер) Да не се игра, кога е на ред.
— C’est à ton tour. — Je passe.

— Твој ред е. — Пасирам.
излегува — Да излегува од местото каде што треба да биде (за делови од облека).
Sa jupe passe sous son manteau.

Нејзиното здолниште излегува под палтото.
е лесен за варење — Да биде лесен за јадење или дигестирање.
Cette viande passe facilement.

Ова месо лесно се вари.
одминува — Да се троши, да не остане во постојана состојба (за време).
Les années passent.

Годините минуваат.
престанува — Да заврши, да престане (за лутина, болест).
Cela fait passer le rhume.

Тоа ја прекинува настинката.
прикажува / изведува — Да се емитува филм или претстава.
Tu sais quel film passe ce soir ?

Знаеш ли кој филм се прикажува вечерва?
се префрла ниво — (Едукација, Игри) Да се префрли на следно ниво.
пренесува преку — Да се транспортира нешто или некого од едно место на друго.
Voulez-vous me passer dans votre bateau ?

Сакаш ли да ме пренесеш во твојот чамец?
протнува — Да се направи нешто да помине низ нешто друго.
Passez les bras dans les manches de votre manteau.

Протнете ги рацете во ракавите на вашиот капут.
процедува / просејува — Да се прочисти течност преку филтер или да се просее сува материја.
Passer le café dans un filtre.

Процедете го кафето преку филтер
екскретира — (Медицина) Да се излачи од телото.
Passer un calcul...

Да се излачи камен...
продава — Да се продаде нешто.
Il m’a passé cette étoffe à un prix modéré.

Ми ја продаде оваа ткаенина по умерена цена.
надминува / надвишува — Да се оди подалеку, да се екседира, да се надмине.
Cela passe toute idée.

Тоа ги надминува сите идеи.
престигнува — Да се движи побрзо, да се остави зад себе.
Ce lévrier passe tous les autres à la course.

Овој хрт ги престигнува сите други во трката.
превосходно е — Да се биде надмоќен во заслуга, да се вреди повеќе.
Il passe tous ses rivaux.

Тој ги надминува сите негови ривали.
поминува со — Да се направи нешто да се движи или лизга врз друго.
Passer l’éponge sur une table...

Да се помине сунѓерот преку маса...
изложува — Да се подложи нешто на акција или изложување.
Passer du papier au feu...

Да се подложи хартијата на оган...
потпекува — (Кулинарство) Да се зготви брзо или површно.
Passez au beurre...

Потпечете на путер...
изоставува — Да се испушти или да не се зборува за нешто.
Vous avez passé deux mots dans votre copie.

Изоставивте два збора во вашата копија.
простува / дозволува — Да се согласи, да се помири, да се прости.
Il faut que vous me passiez encore cela.

Морате да ми го дозволите и тоа.
склучува пред нотар — Да се направи/потпише акт пред нотар.
Passer un contrat...

Да се склучи договор...
заведува — (Сметководство) Да се регистрира.
Passer une somme en compte.

Да се заведе сума на сметка.
префрла сметка — Да се префрли од еден регистер на друг.
Passez ceci aux profits et pertes...

Префрлете го ова на добивки и загуби...
троши време — Да се потроши времето.
Passer une année...

Да се помине година...
префрла телефон — Да се префрли на телефонска врска.
Passez-moi un responsable...

Префрлете ме кај одговорен...
успева година — Да се заврши година или испит успешно.
...a réussi à passer son secondaire IV.

...успеа да го помине своето средно образование IV.
Повратно: se passer - се случува / се одвива Да се случи, да се одвива.
Comment ça s’est passé ?

Како се случи тоа?
Повратно: se passer de - поминува без — Да се откаже од нешто, да помине без нешто.
Je peux me passer de son aide.

Можам да поминам без неговата помош.

Белешки за конјугација и употреба

Глаголот passer е многу интересен во францускиот јазик, бидејќи може да користи и avoir и être како помошен глагол, во зависност од неговото значење.

Со avoir: Се користи кога глаголот е преоден (transitif), т.е. проследен со директен објект (Complément d’Objet Direct - COD). Во овој случај, означува поминување на време или предмет.
J'ai passé un examen.

Полагав испит.
Со être: Се користи кога глаголот е непреоден (intransitif), т.е. означува движење од едно место кон друго без директен објект. Користењето на être ја означува не само акцијата на движење, туку и резултатот од акцијата (дека преминот е завршен).
Je suis passé par Paris.

Поминав низ Париз.
Императив (Passe, Passons, Passez): Може да се користи со значење на „Нека биде“, „Се согласувам“, „Го простувам ова за овој пат“ кога некој направил грешка, а му е простено.
Passe pour cette fois, mais n’y revenez plus.

Нека помине ова за овој пат, но немојте да го повторите.

Коњугација на глаголот passer
Infinitif	Прост	passer
Infinitif	Сложен	avoir + participe passé
Participe présent или gérondif^[1]	Прост	passant
Participe présent или gérondif^[1]	Сложен	ayant + participe passé
Participe passé		passé
		еднина			множина
		1. л.	2. л.	3. л.	1. л.	2. л.	3. л.
Indicatif		je (j')	tu	il, elle, on	nous	vous	ils, elles
Прости (времиња)	Présent	passe	passes	passe	passons	passez	passent
	Imparfait	passais	passais	passait	passions	passiez	passaient
	Passé simple^[2]	passai	passas	passa	passâmes	passâtes	passèrent
	Futur simple	passerai	passeras	passera	passerons	passerez	passeront
	Conditionnel présent	passerais	passerais	passerait	passerions	passeriez	passeraient
Сложeни (времиња)	Passé composé	indicatif present de avoir + participe passé
	Plus-que-parfait	indicatif imparfait de avoir + participe passé
	Passé antérieur^[2]	passé simple de avoir + participe passé
	Futur antérieur	futur simple de avoir + participe passé
	Conditionnel passé	conditionnel present de avoir + participe passé
Subjonctif		que je (j’)	que tu	qu’il, qu’elle	que nous	que vous	qu’ils, qu’elles
Прости (времиња)	Présent	passe	passes	passe	passions	passiez	passent
Прости (времиња)	Imparfait^[2]	passasse	passasses	passât	passassions	passassiez	passassent
Сложeни (времиња)	Passé	subjonctif présent de avoir + participe passé
Сложeни (времиња)	Plus-que-parfait^[2]	subjonctif imparfait de avoir + participe passé
Impératif		je (j')	tu	il, elle, on	nous	vous	ils, elles
Прост		—	passe	—	passons	passez	—
Сложен		—	impératif present de avoir + participe passé	—	impératif present de avoir + participe passé	impératif present de avoir + participe passé	—
↑ Францускиот gérondif може да се користи само со предлогот en 1 2 3 4 Во понеформално пишување или говор, овиња времиња може да бидат заменети на следниов начин: Passé simple → Passé composé Passé antérieur → Plus-que-parfait Subjonctif imparfait → Subjonctif présent Subjonctif plus-que-parfait → Subjonctif passé

Коњугација на глаголот se passer
Infinitif	Прост	se passer
Infinitif	Сложен	être + participe passé ^[1]
Participe présent или gérondif^[2]	Прост	se passant
Participe présent или gérondif^[2]	Сложен	s'étant + participe passé
Participe passé		passé
		еднина			множина
		1. л.	2. л.	3. л.	1. л.	2. л.	3. л.
Indicatif		je (j')	tu	il, elle, on	nous	vous	ils, elles
Прости (времиња)	Présent	me passe	te passes	se passe	nous passons	vous passez	se passent
	Imparfait	me passais	te passais	se passait	nous passions	vous passiez	se passaient
	Passé simple^[3]	me passai	te passas	se passa	nous passâmes	vous passâtes	se passèrent
	Futur simple	me passerai	te passeras	se passera	nous passerons	vous passerez	se passeront
	Conditionnel présent	me passerais	te passerais	se passerait	nous passerions	vous passeriez	se passeraient
Сложeни (времиња)	Passé composé	indicatif présent de s'être + participe passé
	Plus-que-parfait	indicatif imparfait de s'être + participe passé
	Passé antérieur^[3]	passé simple de s'être + participe passé
	Futur antérieur	futur simple de s'être + participe passé
	Conditionnel passé	conditionnel present de s'être + participe passé
Subjonctif		que je (j’)	que tu	qu’il, qu’elle	que nous	que vous	qu’ils, qu’elles
Прости (времиња)	Présent	me passe	te passes	se passe	nous passions	vous passiez	se passent
Прости (времиња)	Imparfait^[3]	me passasse	te passasses	se passât	nous passassions	vous passassiez	se passassent
Сложeни (времиња)	Passé	subjonctif présent de s'être + participe passé
Сложeни (времиња)	Plus-que-parfait^[3]	subjonctif imparfait de s'être + participe passé
Impératif		je (j')	tu	il, elle, on	nous	vous	ils, elles
Прост		—	passe-toi	—	passons-nous	passez-vous	—
Сложен		—	impératif présent de s'être + participe passé	—	impératif présent de s'être + participe passé	impératif présent de s'être + participe passé	—
↑ Важно: Кога се користи помошниот глагол être (за глаголи на движење или прономинални глаголи), participe passé мора да се согласи во род и број со подметот (на пр. elle est allée, nous sommes allés, elles sont allées). ↑ Францускиот gérondif може да се користи само со предлогот en 1 2 3 4 Во понеформално пишување или говор, овиња времиња може да бидат заменети на следниов начин: Passé simple → Passé composé Passé antérieur → Plus-que-parfait Subjonctif imparfait → Subjonctif présent Subjonctif plus-que-parfait → Subjonctif passé

Синоними

aller (гл.) оди
arriver (гл.) пристигнува
céder (гл.) отстапува
donner (гл.) дава
laisser (гл.) остава
parvenir (гл.) достигнува
transmettre (гл.) пренесува
traverser (гл.) поминува, пресекува
excèder (гл.) надминува
omettre (гл.) изоставува

Антоними

arrêter (гл.) запира
conserver (гл.) зачувува
garder (гл.) чува
recevoir (гл.) прима
retenir (гл.) задржува
rester (гл.) останува

Изведени термини

avoir la tête qui ne passe plus dans la porte (гл.) — е многу горд (букв. главата не му поминува низ вратата)
avoir passé le coin du bois (гл.) — пребродил тешкотии
compasser (гл.) — компонира, мери со шестар
dépasser (гл.) — надминува, престигнува
en passant (прил.) — патем, во минување
en passer par (гл.) — мора да се помине низ тоа
encore passe (гл.) — уште некако поминува
et j’en passe (гл.) — и да не зборувам повеќе за тоа
être passé par là (гл.) — има искуство со тоа
faire passer (гл.) — тера нешто да помине
faire passer l’envie de quelque chose (гл.) — го одвраќа од желбата за нешто
faire passer la pilule (гл.) — ја ублажува горчината на нешто
faire passer le goût du pain (гл.) — убива (букв. тера да помине вкусот на лебот)
faire passer par le trou d’une aiguille (гл.) — принудува на нешто
faire passer quelqu’un par le trou d’une aiguille (гл.) — принудува некого на нешто
faire passer un chameau par le chas d’une aiguille (гл.) — принудува нешто невозможно
image filtrée passe-bas (им.) — филтрирана слика со нископропусност
image filtrée passe-haut (им.) — филтрирана слика со високопропусност
laisser passer (гл.) — остава да помине
le sentir passer (гл.) — тешко го прифаќа
les Sauvages sont passés (им.) — настанало уништување
ne pas voir le temps passer (гл.) — не гледа како поминува времето
outrepasser (гл.) — надминува, преминува
passage (им.) — премин
passant (прид./им.) — минувач
passe-balle (им.) — додавање топка (спорт)
passe-canal (им.) — премин на канал
passe-cordon (им.) — водич за конец/кабел
passe-coude (им.) — (Облека) отвор за рака
passe-droit (им.) — привилегија, неправда
passe encore (гл.) — уште некако поминува
passe-montagne (им.) — ски-маска, балаклава
passe-muraille (им.) — протнувач низ ѕидови
passe-parole (им.) — (Воен) пренесување на наредба
passe-partout (им.) — универзален клуч
passe-pierre (им.) — семе од камен
passe-rivière (им.) — премин на река
passe-soie (им.) — свилен филтер
passe-temps (им.) — забава, хоби
passe-vin (им.) — цедалка за вино
passement (им.) — облога, украс
passer à autre chose (гл.) — преминува на друга тема
passer à gué (гл.) — поминува низ брод
passer à la caisse (гл.) — плаќа
passer à la corde (гл.) — поминува на јаже (качување)
passer à la trappe (гл.) — исчезнува, заборава
passer à l’action (гл.) — презема акција
passer à l’as (гл.) — исчезнува, бега
passer à l’ennemi (гл.) — преоѓа на страната на непријателот
passer à l’état de (гл.) — станува
passer à l’huche (гл.) — поминува во сандак (за брашно)
passer à tabac (гл.) — претепува
passer à table (гл.) — седнува да јаде
passer au batte (гл.) — (Квебек) поминува добро
passer au bleu (гл.) — игнорира, заборава
passer au fer (гл.) — пегла (шиење)
passer au fil de l’épée (гл.) — убива со меч
passer au laminoir (гл.) — поминува низ валјак
passer au large (гл.) — поминува настрана, избегнува
passer au piano (гл.) — дава отпечатоци од прсти (сл.)
passer au tamis (гл.) — просејува, испитува
passer au travers (гл.) — поминува низ
passer aux aveux (гл.) — признава
passer avant les contributions (гл.) — има приоритет пред даноците
passer condamnation (гл.) — прифаќа пресуда
passer crème (гл.) — поминува лесно (сл.)
passer de bouche en bouche (гл.) — пренесува од уста на уста
passer de la tête (гл.) — поминува низ главата
passer de l’esprit (гл.) — престанува да се мисли на тоа, заборава
passer de vie à trépas (гл.) — умира
passer debout (гл.) — поминува без царина
passer du blanc au noir (гл.) — менува од еден екстрем во друг
passer du coq à l’âne (гл.) — скока од тема на тема
passer en revue (гл.) — прави смотра на трупи
passer entre les gouttes (гл.) — избегнува неволја (букв. поминува меѓу капки)
passer entre les mailles du filet (гл.) — избегнува стапица
passer fleur (гл.) — поминува цвет (трае кратко)
passer inaperçu (гл.) — поминува незабележано
passer la bague au doigt (гл.) — се венчава
passer la bride (гл.) — дава слобода
passer la brosse à reluire (гл.) — ласка
passer là-dessus (гл.) — простува, заборава грешка
passer la ligne (гл.) — ја поминува линијата (воден спорт)
passer la mer aux harengs (гл.) — многу работи се случуваат
passer la mesure (гл.) — претерува
passer la monnaie (гл.) — прифаќа пари
passer la nuit (гл.) — ја поминува ноќта
passer la permission (гл.) — премногу е
passer la rampe (гл.) — има успех кај публиката
passer la tête (гл.) — ја протнува главата
passer le bonjour (гл.) — пренесува поздрав
passer le mot (гл.) — пренесува збор
passer le pas (гл.) — се одлучува, умира
passer le temps (гл.) — троши време
passer l’entendement (гл.) — надминува разбирање
passer l’éponge (гл.) — простува
passer les détails (гл.) — ги изоставува деталите
passer maître (гл.) — станува мајстор, експерт
passer outre (гл.) — преминува преку, игнорира
passer par de rudes épreuves (гл.) — поминува низ тешки искушенија
passer par-dessus toutes les difficultés (гл.) — не е спречен од тешкотии
passer par-dessus toutes sortes de considérations (гл.) — не обрнува внимание на ништо
passer par la cervelle (гл.) — поминува низ мозокот
passer par la tête (гл.) — поминува низ умот
passer par le creuset (гл.) — поминува низ тест
passer par les armes (гл.) — стрела
passer par les dignités (гл.) — се издига низ чинови
passer par les emplois (гл.) — се издига низ работни места
passer par les mains (гл.) — има познавање
passer par l’esprit (гл.) — поминува низ умот
passer par l’idée (гл.) — поминува низ идеја
passer permission (гл.) — дозволува, прифаќа
passer pour (гл.) — се смета за
passer son chemin (гл.) — го продолжува патот
passer son envie (гл.) — ја задоволува желбата
passer son tour (гл.) — го прескокнува својот ред
passer sous le bureau (гл.) — подмитува
passer sous le nez (гл.) — бега од некого
passer sous les fourches caudines (гл.) — понижен
passer sous un véhicule (гл.) — се прегазува
passer sur le billard (гл.) — се оперира (сл.)
passer sur le corps de quelqu’un (гл.) — го поразува, го надминува некого
passer sur le ventre à quelqu’un (гл.) — го поразува некого
passer un coup de fil (гл.) — се јавува на телефон
passer un coup d’éponge (гл.) — простува
passer un examen (гл.) — полага испит
passer un mauvais quart d’heure (гл.) — поминува низ тежок период
passer un savon (гл.) — кара некого
passer une revue (гл.) — прави смотра
passer une tête (гл.) — протнува глава
passeur (им.) — пренесувач, криумчар
passez, muscade (гл.) — се употребува за трикови (магија)
passotter (гл.) — поминува повремено
prendre en passant (гл.) — зема патем
prise en passant (им.) — земање пион (шах)
repasser (гл.) — повторно поминува, пегла
se passer de (гл.) — поминува без
surpasser (гл.) — надминува
trépasser (гл.) — умира
y passer (гл.) — подлежи на казна/неволја

Поговорки и фрази

ça fait du bien par où ça passe — добро е како што поминува
ça lui passera avant que ça me reprenne — неговото ќе помине пред моето да се врати
ça passe ou ça casse — или ќе успее или ќе пропадне
ça se passe — тоа се случува
contentement passe richesse — задоволството ја надминува богатството
de l’eau est passée sous les ponts — многу вода поминала под мостовите (поминало многу време)
il faut que jeunesse se passe — младоста мора да помине (да се преживее)
le chien aboie, la caravane passe — кучето лае, караванот си поминува (не обрнува внимание на критики)
le notaire y a passé — нотарот е виновен
les chiens aboient, la caravane passe — кучињата лаат, караванот си поминува
passez au large — поминете подалеку (предупредување на стражари)
passez-moi la rhubarbe, je vous passerai le séné — дозволи ми нешто, ќе ти дозволам и јас (размена на услуги)
passez-moi l’expression — простете ми го изразот
passez-moi le mot — простете ми го зборот
passez votre chemin ! — продолжете си по патот! (за да се отстрани некој досадник)
un ange passe — поминува ангел (настанува непријатна тишина)

[gerondif-1] Францускиот gérondif може да се користи само со предлогот en

[past_rare-2] 1 2 3 4 Во понеформално пишување или говор, овиња времиња може да бидат заменети на следниов начин:
Passé simple → Passé composé
Passé antérieur → Plus-que-parfait
Subjonctif imparfait → Subjonctif présent
Subjonctif plus-que-parfait → Subjonctif passé

[accord-3] Важно: Кога се користи помошниот глагол être (за глаголи на движење или прономинални глаголи), participe passé мора да се согласи во род и број со подметот (на пр. elle est allée, nous sommes allés, elles sont allées).

[gerondif-4] Францускиот gérondif може да се користи само со предлогот en

[past_rare-5] 1 2 3 4 Во понеформално пишување или говор, овиња времиња може да бидат заменети на следниов начин:
Passé simple → Passé composé
Passé antérieur → Plus-que-parfait
Subjonctif imparfait → Subjonctif présent
Subjonctif plus-que-parfait → Subjonctif passé

[1]

[2]

[1]

[2]

[3]