vieux

Француски

Етимологија

Од народниот латински vĕclus (потврден во V век), варијанта на vĕtŭlus („старичок“), деминутив од vetus („стар“). Во старофранцускиот се јавува околу 1050 година како velz.

Изговор

• МФА-gr: /vjø/ (машки род), /vjɛj/ (женски род и пред самогласка)
• Поделба по слогови: vieux
• Изговор:

  Аудио:

  (file)

Придавка

vieux — машки род, женски род vieille , множина машки vieux, множина женски vieilles (Специфична форма за машки род еднина пред самогласка или немо „h“: vieil )

1. стар — Кој има одреден број години (често во споредба со друг).

   Je suis le plus vieux de ma classe.

   Јас сум најстариот во мојот клас.

   Un vieil homme et une vieille femme.

   Стар човек и стара жена.

2. стар / антички — Кој постои одамна.

   Un vieux proverbe ; de vieux parchemins.

   Стара поговорка; стари пергаменти.

3. застарен — Збор или термин кој повеќе не се употребува.

   Ce mot est vieux.

   Овој збор е застарен.

4. на изглед стар — Кој изгледа како да е во поодминати години или е во лоша состојба.

   Il a un air vieux.

   Има стар изглед (изгледа старо).

5. постар — Се користи за означување разлика во возраст.

   Vous êtes plus vieux que lui.

   Вие сте постар од него.

6. долгогодишен — Кој долго време извршува некоја професија или има некоја навика.

   Un vieux soldat ; un vieil ami.

   Стар (искусен) војник; стар (одамнашен) пријател.

7. никаков / лош — (Колоквијално) Се користи за навреда или дениграција.

   Vieux coquin ; vieille sorcière.

   Стар никаквец; стара вештерка.

8. величествен / познат — Се користи како почит кон познати личности од минатото.

   Le vieux Corneille.

   Стариот (големиот) Корнеј.

9. износен — (За предмети) Наспроти нов.

   Vieil habit ; vieux chapeau.

   Стара облека; стар шешир.

Род	Еднина	Множина
Машки	vieux (или vieil*)	vieux
Женски	vieille	vieilles

*Пред самогласка или немо h.

Синоними

• ancien (прид.) поранешен
• âgé (прид.) стар / возрасен
• antique (прид.) антички
• archaïque (прид.) архаичен
• désuet (прид.) застарен
• vétuste (прид.) дотрајан

Антоними

• jeune (прид.) млад
• neuf (прид.) нов (некористен)
• nouveau (прид.) нов (друг)
• récent (прид.) неодамнешен

Изведени термини

• bon vieux temps (им.) — доброто старо време
• cantal vieux (им.) — вид старо сирење (Кантал)
• coup de vieux (израз) — ненадејно остарување (физички или психички)
• de la vieille roche / de vieille roche (прид.) — од старото ковано (традиционален, цврст карактер)
• dépouiller le vieil homme (израз) — се ослободува од старите навики (духовно обновување)
• en mémoire du bon vieux temps (израз) — во спомен на доброто старо време
• éplucher des vieux légumes (израз, Квебек) — озборува / претресува стари приказни
• faire de vieux os (израз) — доживува длабока старост
• laisser tomber quelqu’un comme une vieille chaussette (израз) — отфрла некого како стара чорапа (безмилосно)
• liqueur de vieux garçon (им.) — овошје во ракија (традиционален десерт)
• ma vieille (израз) — моја стара (неформално обраќање кон пријателка)
• mollet de vieux Suisse (израз) — многу слаб или жилав мускул
• mon vieux (израз) — пријателе / другар (неформално обраќање)
• ne pas faire de vieux os (израз) — нема долго да поживее / нема долго да се задржи некаде
• retourner quelqu’un comme une vieille chaussette (израз) — лесно манипулира со некого (како стара чорапа)
• rhum vieux (им.) — стар (стасани) рум
• roux-vieux (им.) — запршка во кулинарството
• se faire vieux (гл.) — старее
• se dépouiller du vieil homme (гл.) — се менува на подобро (отфрла стари мани)
• tour de vieille guerre (израз) — итар воен потег / стара финта
• vieil anglais / vieil-anglais (им.) — староанглиски јазик
• vieil espagnol (им.) — старошпански јазик
• vieil irlandais (им.) — староирски јазик
• vieil islandais / vieil-islandais (им.) — староисландски јазик
• vieil or (им./прид.) — боја на старо злато
• vieil-ouïghour (им.) — староујгурски јазик
• vieillard (им.) — старец
• vieille barbe (им.) — конзервативен човек / стар кадар
• vieille bête (им./израз) — стара будала
• vieille branche (израз) — стар пријателе (често при поздрав)
• la Vieille Capitale (им.) — градот Квебек
• vieille chouette (им.) — стара вештерка (навреда за жена)
• vieille école (им./прид.) — стара школа
• vieille écorce (израз) — цврст, искусен човек (стара кора)
• vieille Europe (им.) — старата Европа
• vieille fille (им.) — стара мома
• vieille France (им./прид.) — традиционална Франција (старомоден)
• vieille lune (израз) — застарена идеја
• vieille moustache (израз) — стар, искусен војник
• vieille noix (израз) — стар пријател (често иронично)
• vieille peau (им.) — стара кожа (навреда за постара личност)
• vieilles latines (им.) — вид на латински стихови
• vieux avant l’âge (израз) — предвреме остарен
• vieux barbon (им.) — досаден старец
• vieux beau (им.) — човек кој се труди да изгледа млад и покрај годините
• vieux blanc (им.) — вид на стара боја или вино
• vieux breton (им.) — старобретонски јазик
• vieux brittonique (им.) — старобритански јазик
• vieux briscard (им.) — стар војник / искусен човек
• Vieux carré / Vieux carré français (им.) — Францускиот кварт (во Њу Орлеанс)
• vieux-catholique (им./прид.) — старокатолик / старокатолички
• vieux chien de berger anglais (им.) — староанглиски овчарски куче
• vieux comme Hérode (израз) — многу стар (како Ирод)
• vieux comme le monde (израз) — стар колку светот
• vieux comme les chemins (израз) — стар како патиштата (многу стар)
• vieux comme les rues (израз) — стар како улиците (многу стар)
• vieux comme Mathusalem (израз) — стар како Матузал
• vieux comme mes robes (израз) — многу стар (старо како фустаните)
• vieux con / vieille conne (им.) — стара будала / стар глупак
• vieux-conniser (гл.) — станува досаден старец
• Vieux Continent (им.) — Стариот континент (Европа)
• vieux crabe (им.) — стар и досаден човек
• vieux crouton / vieux croûton (им.) — стар корав леб / стар тврдоглав човек
• vieux-croyant (им./прид.) — староверник / староверски
• Vieux de la Montagne (им.) — Старецот од планината (историска личност)
• vieux démon (израз) — стара навика или страв што се враќа
• vieux français / vieux-français (им.) — старофранцуски јазик
• vieux frison (им.) — старофризиски јазик
• vieux futhark / vieux fuþark (им.) — старофутарк (руничко писмо)
• vieux gallois (им.) — старовелшки јазик
• vieux garçon (им.) — ерген
• vieux gars (израз) — стар другар (неформално)
• vieux haut allemand / vieux haut-allemand (им.) — старовисокогермански јазик
• vieux jeton (израз) — стар, застарен човек
• vieux jeu (прид.) — старомоден
• vieux jeune homme (им.) — стар млад човек (незрел старец)
• vieux jours (им.) — старите денови / староста
• vieux-lille / Vieux-Lille (им.) — вид на сирење или кварт во Лил
• vieux loup de mer (израз) — „морски волк“ (искусен морнар)
• vieux-luthérien (им./прид.) — старолутеранец / старолутерански
• Vieux Mans (им.) — Стариот Ман (историски град)
• vieux marcheur (израз) — искусен човек / заводник во години
• vieux néerlandais (им.) — старохоландски јазик
• vieux nordique (им.) — старонордиски јазик
• vieux norrois / vieux-norrois (им.) — старонорвешки јазик
• vieux norvégien (им.) — старонорвешки јазик
• Vieux Paris (им.) — Стариот Париз
• vieux pays (им.) — старата земја / татковината
• vieux perse / vieux-perse (им.) — староперсиски јазик
• vieux pointer danois (им.) — дански поентер (раса куче)
• vieux prussien (им.) — старопруски јазик
• vieux rose (им./прид.) — боја стара роза
• vieux routier (израз) — стар, искусен возач или човек во својата работа
• vieux russe / vieux-russe (им.) — староруски јазик
• vieux saxon (им.) — старосаксонски јазик
• vieux slave (им.) — старословенски јазик
• vieux singe (израз) — стар мајмун (искусен и итар човек)
• vieux style (им.) — стар стил (на календар или изразување)
• vieux tableau (израз) — стара слика (често за личност)
• Vieux-Tours (им.) — Стариот Тур (историски град)
• vieux turban (израз) — конзервативен муслиман (историски)
• vieux turc / vieux-turc (им.) — старотурски јазик

Поговорки и готови фрази

• à jeune cheval, vieux cavalier — на млад коњ му треба стар коњаник (искуството ја скротува енергијата).
• à vieille mule, frein doré — на стара мазга, златна кочница (залудно разубавување на нешто што е веќе истрошено).
• c’est dans les vieux pots qu’on fait la meilleure soupe — во стари тенџериња се прави најдобрата супа (старите методи или искусните луѓе се најдобри).
• c’est dans les vieux pots qu’on fait les meilleures confitures — во стари тенџериња се прават најдобрите мармалади (слично значење како претходното).
• ce n’est pas à un vieux singe qu’on apprend à faire des grimaces — на стар мајмун не се учи како да прави гримаси (не се учи искусен човек на неговиот занает).
• on fait de bonne soupe dans un vieux pot — се прави добра супа во старо тенџере (старото е вредно).
• on n’apprend pas aux vieux singes à faire la grimace — (варијанта) не се учат старите мајмуни на гримаси.
• quand le Diable devint vieux il se fit ermite — кога ѓаволот остарел, станал пустиник (кога некој веќе не може да прави зло, глуми светец).
• vieux motard que jamais (шеговито) — игра на зборови од „mieux vaut tard que jamais“ (подобро стар моторист отколку никогаш / подобро подоцна отколку никогаш).

Именка

vieux \vjø\ — именка од машки род, множина vieux (за женски род се вели vieille)

1. старец / постаро лице — Личност која е во поодминати години.

   J’aime les vieux. Ils vont courbés vers la terre.

   Ги сакам старците. Тие одат наведнати кон земјата.

   Il n'y avait plus que le petit vieux sur l’estrade.

   На естрадата не остана никој друг освен малиот старец.

2. старо / истрошено — (Среден род) Она што е старо или веќе употребувано.

   Coudre du vieux avec du neuf.

   Да се шие старо со ново.

   C’est du vieux qui vaut du neuf.

   Ова е старо што вреди како ново.

3. татко — (Жаргон, во еднина) Колоквијален назив за татко.

   Mon vieux a regardé la télé hier.

   Татко ми гледаше телевизија вчера.

   Mon vieux. (наслов на песна)

   Татко мој.

4. родители — (Жаргон, во множина: les vieux) Колоквијален назив за родителите.

   Mes vieux sont de sortie ce soir.

   Моите (родителите) се излезени вечерва.

   Je me suis tiré de chez mes vieux à seize ans.

   Си заминав од кај моите на шеснаесет години.

5. старател / љубовник — (Жаргон, во еднина) Постар маж кој издржува жена.

   Je ne compte pas son vieux, n’est-ce pas ?

   Не го сметам нејзиниот „старец“ (спонзор), нели?

Изрази

• faire le vieux — зазема тон или навики на старец.
• mon vieux — (термин на приврзаност) пријателе, друже (на интимен пријател).

1. J’irai bientôt te voir, mon vieux.

   Наскоро ќе дојдам да те видам, пријателе.

Синоними (за значењето 4а - татко)

• papa (им.) — тато
• père (им.) — татко
• daron (им., жаргон) — татко / „стариот“

Хипоними

• barbon (им.) — досаден старец
• birbe (им.) — старец
• croulant (им.) — „изветвено“ постаро лице
• croûton (им.) — тврдоглав старец
• gâteux (им.) — сенилен старец
• ganachard / ganachon (им.) — будалест старец
• schnock (им.) — глупав старец
• sénile (им.) — сенилно лице

Изведени термини

• petit-vieux (им.) — старче
• retraite des vieux (израз) — пензија за стари лица
• vieux de la vieille (израз) — искусен човек / ветеран

Етимолошки поврзани термини

• envieillir (гл.) — прави нешто да изгледа старо
• envieillissement (им.) — вештачко остарување
• tire-vieille (им., морнарички) — вид јаже
• vieil (прид.) — стар (пред самогласка)
• vieillard (им.) — старец
• vieillarder (гл.) — се однесува како старец
• vieille (им./прид.) — стара / старица
• vieillement (прил.) — на старечки начин
• vieillerie (им.) — вехторија / стара работа
• vieillesse (им.) — старост
• vieillir (гл.) — старее
• vieillissement (им.) — стареење
• vétuste (прид.) — дотрајан
• vétusté (им.) — дотрајаност

Поговорки

• lorsqu’un vieux fait l’amour, la mort court alentour — кога старец води љубов, смртта трча наоколу.