tout

Француски

Етимологија

Придавка: (X век) Потекнува од класичниот латински totus („цел“, „секој“, „сиот“), преку народниот латински во Галија *tottus и старофранцускиот tot.
Именка: Потекнува од класичниот латински totum („целина“, „збир“), преку народната верзија *tottu(m).

Изговор

МФА-fr: /tu/
Поделба по слогови: tout
Изговор:
Аудио: (file)

Хомофони

toue /tu/ (вид брод/влекач)
toue, touent, toues /tu/ (форми на глаголот touer — влечење брод)
tous /tu/ (кога се користи како придавка во множина, на пр. tous les jours)
toux /tu/ (кашлица)

Кратенки

ts, tt, tte, ttes

Придавка

tout (женски род toute, машки род множина tous, женски род множина toutes)

цел, сиот, сите. — го опфаќа интегритетот на нешто во однос на бројот или обемот.
Tous les hommes, tous les animaux, toutes les plantes.

Сите луѓе, сите животни, сите растенија.
(Книжевно) секој, кој било. — стои директно пред именка без член.
Tout bien est désirable.

Секое добро е пожелно.

	Еднина	Множина
Машки род	tout /tu/	tous /tu/
Женски род	toute /tut/	toutes /tut/

Граматички белешки

Пред збор што почнува на согласки:

Во машки род, и во еднина и во множина, се изговара МФА-fr: /tu/.
Во женски род, и во еднина и во множина, се изговара МФА-fr: /tut/.

Пред збор што почнува на самогласка (лиезон), изговорот се менува:

tout (машки род еднина) -> МФА-fr: /tu.t‿/
tous (машки род множина) -> МФА-fr: /tu.z‿/
toute (женски род еднина) -> МФА-fr: /tut/
toutes (женски род множина) -> МФА-fr: /tut.z‿/

Како придавка во машки род множина кога tous стои пред именка или член, изговорот останува МФА-fr: /tu/:

Tous les hommes. (/tu/)

Сите луѓе.

Tous mes animaux. (/tu/)

Сите мои животни.

Tous ces régiments furent faits prisonniers. (/tu/)

Сите тие полкови беа заробени.

Il a parcouru tous les États-Unis. (/tu/)

Тој ги прокрстари целите Соединети Држави.

Lettre à tous ceux qui aiment l’école. (/tu/)

Писмо до сите оние кои го сакаат училиштето.

Entre amis tous biens sont communs. (/tu/)

Меѓу пријателите сите добра се заеднички.
Како придавка во женски род множина, toutes се изговара МФА-fr: /tut/:
Toutes les étoiles sont très loin d'ici. (/tut/)

Сите ѕвезди се многу далеку од овде.

Изведени термини

Изведени термини
à tout berzingue (фраза) — со полна брзина
à tout bout de champ (фраза) — постојано
à tout hasard (фраза) — за секој случај
à tout prix (фраза) — по секоја цена
à tout propos (фраза) — во секоја прилика
à tout jamais (фраза) — засекогаш
à tout риск (фраза) — на секој ризик
à tout rompre (фраза) — до крајни граници
à tout méshui (застарено) — отсега па натаму
à tout-va (фраза) — во изобилство
à tout venant (фраза) — за секој што доаѓа
à tout vent / à tous vents (фраза) — на сите страни
à toute reste (фраза) — со сета сила
à toute bride (фраза) — со полн кас
à toute force (фраза) — по секоја цена
à toutes jambes (фраза) — со сета сила (трчање)
avec tout le respect que je vous dois (фраза) — со сета почит кон Вас
de tout и de rien (фраза) — за сè и за ништо
de tout repos (фраза) — многу мирно
de tout temps (фраза) — отсекогаш
de toute part (фраза) — од сите страни
de toute sorte (фраза) — од секаков вид
du tout au tout (фраза) — целосно спротивно
en tout bien tout honneur (фраза) — со чесни намери
en tout et pour tout (фраза) — сè на сè
en tout cas (фраза) — во секој случај
en tout genre / en tous genres (фраза) — од секој вид
en toute quiétude (фраза) — во полн мир
et tout et tout (разговорно) — и сè останато
et tout le reste (фраза) — и сè останато
et tout le saint-frusquin (разговорно) — и сиот тој имот
et tout le tintouin (разговорно) — и сите тие компликации
et tout le toutim (разговорно) — и сите тие работи
le tout pour le tout (фраза) — сè на една карта
M. Tout-le-Monde (фраза) — просечен човек
presque tout (фраза) — речиси сè
pré-tout (фраза) — пред сè
se faire tout à tous (фраза) — да се биде сè за секого
somme toute (фраза) — во крајна линија
sur toutes les coutures (фраза) — од секој агол
tous deux / tous les deux (фраза) — двајцата
tout à fait (прилог) — сосема
tout à keup (арго) — веднаш
tout-à-l’auto (фраза) — сè со автомобил
tout-à-l’égout (фраза) — канализациски систем
tout-à-la-rue (фраза) — сосема изгубен/сиромашен
tout à l’heure (фраза) — малку подоцна / пред малку
tout au contraire (фраза) — сосема спротивно
tout au moins (фраза) — барем
tout au long (фраза) — во текот на целото време
tout au plus (фраза) — најмногу
tout battant neuf (фраза) — сосема ново
tout beau (фраза) — полека/мирно
tout beau, tout neuf (фраза) — сосема ново
tout bêtement (фраза) — едноставно
tout-blancs (фраза) — целосно бели
tout bonnement (фраза) — едноставно
tout ça (фраза) — сето тоа
tout ça pour ça (фраза) — сето тоа за ништо
tout ce qu’il y a de plus (фраза) — најмногу што може
tout ce qu’il y a de (фраза) — многу (интензитет)
tout compte fait (фраза) — сè на сè
tout d’abord (фраза) — прво
tout d’un coup (фраза) — одеднаш
tout d’une pièce (фраза) — од еден дел
tout de bon (фраза) — навистина
tout de go (фраза) — директно/без заобиколување
tout de la gueule (арго) — само на зборови
tout de même (фраза) — сепак
tout de son long (фраза) — колку што е долг
tout de suite (фраза) — веднаш
tout du moins (фраза) — барем
tout écraser (фраза) — да се прегази сè
tout en gros (фраза) — на големо
tout-en-un (фраза) — сè во едно
tout ensemble (фраза) — сè заедно
tout entier (фраза) — целосен
tout et n’importe quoi (фраза) — сè и сешто
tout fait (фраза) — готов
tout-fécond (фраза) — многу плоден
tout feu tout flammes (фраза) — со голем ентузијазам
tout fout le camp (разговорно) — сè оди по ѓаволите
tout inclus (фраза) — сè вклучено
tout le koulchi (фраза) — сè заедно
tout l'or du monde (фраза) — сиот злато на светот
tout le long de (фраза) — во текот на
tout le monde (фраза) — сите (луѓе)
tout le premier (фраза) — првиот од сите
tout le temps (фраза) — цело време
tout-Londres (фраза) — виското општество на Лондон
tout mélangé (фраза) — сè измешано
tout-ménage (фраза) — универзална алатка
tout mouillé (фраза) — сосема мокар
tout net (фраза) — јасно и кратко
tout nouveau, tout beau (фраза) — новото е секогаш привлечно
tout ou partie (фраза) — целосно или делумно
tout ou presque (фраза) — речиси сè
tout ou rien (фраза) — сè или ништо
tout ouïe (фраза) — целиот во слух
tout-Paris / tout-parisien (фраза) — елитата на Париз
tout partout (фраза) — насекаде
tout-petit (фраза) — многу мало/дете
tout petit écran (фраза) — мобилен телефон
tout plaquer (фраза) — да се остави сè
tout platement (фраза) — едноставно/банално
tout plein (фраза) — многу
tout prêt (фраза) — сосема блиску
tout-puissant (фраза) — семоќен
tout reste à faire (фраза) — ништо не е почнато
tout seul (фраза) — сосема сам
tout seul dans son coin (фраза) — сам во својот агол
tout son saoul (фраза) — колку што му душа сака
tout sourire (фраза) — целиот во насмевка
tout sucre, tout miel (фраза) — претерано љубезен
tout suspendu (фраза) — велосипед со двојна амортизација
tout terrain / tout-terrain (фраза) — теренски
tout-terrain de loisir (фраза) — SUV возило
tout un chacun (фраза) — секој поединец
tout un symbole (фраза) — вистински симбол
Tout-va-Bien (фраза) — сè е добро
tout-venant (фраза) — обична стока/луѓе
tout venu (фраза) — првиот што ќе наиде
tout-voiture (фраза) — зависност од автомобили
toute-puissance (им. ж.р.) — семоќност
toutefois (прилог) — сепак
toutes choses égales par ailleurs (фраза) — под исти други услови

Поговорки и фрази

Изведени термини
à tout seigneur tout honneur — секому според честа
et puis c’est tout — и тоа е сè
ne pas avoir toutes ses frites dans le même sachet (белгиски жаргон) — не му се сите на број
tout ce qui brille n’est pas or — сè што свети не е злато
tout cul tendu mérite son dû (вулгарно) — кој бара, ќе добие
tout est bon dans le cochon — кај свињата сè е добро
tout est bien qui finit bien — сè е добро што добро ќе заврши
tout est dans tout — сè е поврзано
tout est dit — сè е кажано
tout est relatif — сè е релативно
tout flatteur vit aux dépens de celui qui l’écoute — ласкавецот живее на сметка на оној што го слуша
tout le monde peut se tromper — секој може да погреши
tout n’est pas rose — не е сè така розово
tout n’est pas rose dans la vie — во животот не е сè розово
tout soldat porte dans sa giberne le bâton de maréchal — секој војник може да стане маршал
tout travail mérite salaire — секој труд заслужува плата
tout vient à point à qui sait attendre — сè си доаѓа на време за оној што чека
tout y va, la paille и le blé — сè троши/сè прифаќа
toute peine mérite salaire — секој труд заслужува плата
toutes les bonnes choses ont une fin — сите добри работи имаат крај

Прилог

	Еднина	Множина
Машки род	tout /tu/
Женски род	tout или toute /tut/	tout или toutes /tut/

tout

сосема, целосно, потполно, без исклучок, сосема.
Un appartement tout petit, des fourmis toutes petites.

Сосема мал стан, сосема мали мравки.

Un arbre tout en fleurs.

Дрво целосно во цвет.

Une sportive tout à sa passion.

Спортистка целосно посветена на својата страст.
(За засилување на место) сосема, далеку.
Tout autour.

Сосема наоколу.

Tout là-bas на une hauteur.

Таму далеку, на една височина.
(Пред именка) целиот во..., сосема исполнет со....
Tout tendresse. / Tout soie et parfum.

Целиот во нежност. / Сета во свила и парфем.
точно, прецизно. — често се користи со premier (прв) или dernier (последен).
Le tout premier télescope.

Најпрвиот телескоп.

Les tout premiers citrons et les toutes premières oranges.

Најпрвите лимони и најпрвите портокали.
штотуку, едвај. — со прилогот juste.
Il était tout juste parti quand tu es arrivé.

Тој штотуку замина кога ти пристигна.
(Пред герундив) за нагласување на истовременост.
Tout en marchant, ils parlaient de leurs проекти.

Додека одеа (одејќи), тие зборуваа за своите проекти.
(Пред придавка или именка проследена со que) иако, колку и да е. — означува спротивставување.
Madame, toute belle que vous êtes...

Госпоѓо, колку и да сте убава...

Tout citadin que je suis devenu...

Иако станав граѓанин...

Tout guerrier que tu es...

Иако си воин...
многу, силно.
Ils racontent tout fort leurs petites astuces.

Многу гласно ги кажуваат своите мали трикови.

Граматички белешки

Кога tout се користи како прилог пред придавка, зборот tout е единствениот прилог во францускиот јазик што во писмена форма може да го промени родот и бројот, но само пред женски род што почнува на согласка.

Кај машкиот род (пред самогласка), прилогот секогаш останува tout, но се изговара со лиезон /t/.
Кај женскиот род (пред самогласка), иако некои пишуваат toute, граматички најправилно е да остане tout и да се изговара со лиезон /t/.

Кога стои пред прилог или предлог, tout е секогаш неменлив (останува во машки род еднина).

Изговорот е даден во табелата подолу.

		Почетна согласка	Почетна самогласка
+ Придавка	Машки род еднина	tout content /tu kɔ̃.tɑ̃/	tout heureux /tu.t‿ø.ʁø/
	Машки род множина	tout contents /tu kɔ̃.tɑ̃/	tout heureux /tu.t‿ø.ʁø/
	Женски род еднина	toute contente /tut kɔ̃.tɑ̃t/	tout heureuse /tu.t‿ø.ʁøz/
	Женски род множина	toutes contentes /tut kɔ̃.tɑ̃t/	tout heureuses /tu.t‿ø.ʁøz/
+ Прилог		tout récemment /tu ʁe.sa.mɑ̃/	tout autrement /tu.t‿o.tʁə.mɑ̃/
+ Предлог		tout de même /tu də mɛm/	tout en détail /tu.t‿ɑ̃ de.taj/

Кратенки

tt, tte, ttes

Изведени термини

à tout le moins (фраза) — барем
à tout prendre (фраза) — сè на сè / кога ќе се земе предвид сè
après tout (фраза) — по сè / сепак
ça m’en a tout l’air (фраза) — така ми изгледа
c’est tout un (фраза) — тоа е исто / исто му се фаќа
du tout (фраза) — воопшто
en tout (фраза) — вкупно
en tout et pour tout (фраза) — сè на сè / вкупно
être tout cœur (фраза) — да се биде полн со сочувство
être tout oreilles (фраза) — да се претвори во уво (внимателно да слуша)
être tout yeux (фраза) — да се претвори во очи (внимателно да гледа)
être toute ouïe (фраза) — да биде целиот во слух
tout à coup (прилог) — одеднаш
tout à fait (прилог) — сосема / потполно
tout à l’heure (фраза) — малку подоцна / пред малку
tout au long (фраза) — во текот на / по целата должина
tout au moins (фраза) — барем
tout au plus (фраза) — најмногу
tout beau (фраза) — полека / мирно
tout ce que (фраза) — сè што
tout ce qui (фраза) — сè што (како подмет)
tout chaud (фраза) — сосема топло / тазе
tout chose (фраза) — малку чудно / збунето
tout comme (фраза) — исто како
tout court (фраза) — едноставно / и ништо повеќе
tout craché (фраза) — ист / плукнат
tout cuit dans le bec (фраза) — сè на готово
tout de bon (фраза) — навистина / сериозно
tout de go (фраза) — директно / без заобиколување
tout de même (фраза) — сепак
tout de suite (фраза) — веднаш
tout doux (фраза) — полека / нежно
tout droit (фраза) — право (напред)
tout d’un coup (фраза) — одеднаш (во еден здив)
tout juste (фраза) — точно / едвај
tout le premier (фраза) — првиот меѓу сите
tout seul (фраза) — сосема сам
tout yeux, tout oreilles (фраза) — со сите очи и уши внимателен
tout yeux tout ouïe (фраза) — целосно сконцентриран со сите сетила
t’ (кратенка) — скратена форма од tout (во одредени дијалекти/брз говор)

Заменка

	Еднина	Множина
Машки род	tout МФА-fr: /tu/	tous МФА-fr: /tus/
Женски род	toute МФА-fr: /tut/	toutes МФА-fr: /tut/

tout

(Во еднина) сè, секоја работа, секаков вид нешта.
Tout се couvrir de givre.

Сè се покри со иње.

Il est capable de tout.

Тој е способен за сè.

Tout ou rien.

Сè или ништо.
сите луѓе, целата заедница, целиот свет.
Tout fuyait devant lui.

Сите бегаа пред него.

Tout беше massacré.

Сè (сите) беше масакрирано.
(Во множина) сите — се однесува на лица или нешта кои веќе биле споменати.
Tous vinrent au-devant de lui.

Сите му излегоа во пресрет.

Toutes portaient des chapeaux à fleurs.

Сите (жени) носеа шапки со цвеќиња.
За засилување на личните заменки.
Nous tous, vous tous, eux tous, elles toutes.

Ние сите, вие сите, тие сите.

Граматички белешки

Зборот tout како заменка има неколку специфичности:

Изговор: Во заменка во машки род множина (tous), буквата „s“ секогаш се изговара: МФА-fr: /tus/.
Историја: Графијата tous се смета за аномалија која ја избегнала реформата на правописот во 1835 година.
Разлика помеѓу заменка и прилог:
Ils sont tous contents МФА-fr: /tus/ (Заменка: Сите се задоволни).

Ils sont tout contents МФА-fr: /tu/ (Прилог: Сосема се задоволни).
Позиција во реченицата: За разлика од заменката rien (која мора да стои помеѓу помошниот глагол и партиципот), заменката tout е многу пофлексибилна и може да стои на повеќе места:
Ils ont tous été punis

Ils ont été tous punis

Ils ont été punis, tous

Tous, ils ont été punis.
Со инфинитив: Може да стои пред или по инфинитивот:
Je ne peux pas tout prendre или Je ne peux pas prendre tout.
За група од двајца: Секогаш се користи изразот tous les deux или toutes les deux. Граматички е неправилно да се каже: *Jean et Paul sont tous venus (правилно е: sont tous les deux venus).

Кратенки

ts, tt, ttes

Изведени термини

attache-tout (именка) — универзален стегач / ластик
boit-tout (именка) — пијаница (што пие сè)
en tout (фраза) — вкупно
être tout sauf (фраза) — да се биде сè освен...
perd-tout (именка) — губитник (кој губи сè)
tout ou rien (фраза) — сè или ништо
toustes (заменка) — инклузивна форма (сите)

Пословици

quand le bâtiment va, tout va — кога оди градежништвото, сè оди (економијата цвета)
un point c’est tout — точка, тоа е сè (нема повеќе дискусија)

Именка

	Еднина	Множина
Машки род	tout МФА-fr: /tu/	touts МФА-fr: /tu/

tout м.

целина, збир, сума на делови.
Diviser un tout en plusieurs parties.

Да се подели една целина на неколку делови.

Je не veux pas vendre cela au détail, prenez le tout.

Не сакам да го продавам ова на мало, земете го целото (целината).

Notre vie est faite de touts et de riens.

Нашиот живот е направен од целини и од ништожности.
главното, најважното во нештата.
C’est quelque chose de bien commencer, mais le tout est de bien finir.

Добро е да се започне добро, но главното е добро да се заврши.

Il en fait son tout.

Тој го прави тоа својот центар на светот (единственото што го сака).
(Во загатки/шаради) целото, конечниот збор.
Et mon tout est telle chose.

А мојата целина е такво нешто.
(Во игри) означува одлучувачка партија, откако двајца играчи имаат по една победа и еден пораз.
Jouer le tout за le tout.

Да се игра сè или ништо (да се ризикува сè).

Изведени термини

Изведени термини
brochant sur le tout (фраза) — што прекрива сè (во хералдика)
du tout (фраза) — воопшто (не)
du tout au tout (фраза) — целосно / од една во друга крајност
le tout pour le tout (фраза) — сè за сè (ризик на сè)
sur le tout du tout (фраза) — над сето тоа
touche-à-tout (именка) — сештоделец / некој што се меша во сè