Прејди на содржината

prendre

Од Викиречник

Француски

[уреди]
Франција

Етимологија

[уреди]

prendre (IX век) < среднофранцуски prendre < старофранцуски prendre, prindre (842 год.) < латински prendere / prehendere (фаќа / граба / зема). Во доцниот латински јазик го истиснал класичниот глагол *capere*. Сроден е со италијанскиот глагол prendre.

Изговор

[уреди]

Глагол

[уреди]

prendre (трета глаголска група)

  1. зема, фаќа — става нешто во рака, зема предмет.
    Prendre un stylo pour écrire.
    Земање пенкало за пишување.
    Il prend les clés sur la table.
    Тој ги зема клучевите од масата.
  2. фаќа, привлекува — зафаќа нешто со друг дел од телото (на пр. во прегратка).
    Elle prend son enfant dans ses bras.
    Таа го зема своето дете во прегратка.
  3. фаќа (за животни) — зафаќа предмети или храна со клун, уста или канџи.
    Le chat prend la souris avec ses pattes.
    Мачката го фаќа глувчето со шепите.
  4. облекува, става на себе — става облека или модни додатоци на телото.
    Il fait froid dehors, prends ton manteau avant de sortir !
    Ладно е надвор, облечи го капутот пред да излезеш!
  5. носи со себе — зема предмети од потреба или претпазливост.
    Regarde le ciel, je pense qu'il va pleuvoir. Tu as pris ton parapluie ?
    Погледни го небото, мислам дека ќе врне. Го зеде ли чадорот со себе?
  6. краде, одзема без прашање — одзема туѓа сопственост.
    Quelqu'un a pris mon vélo dans la rue.
    Некој ми го зеде (украде) велосипедот на улица.
  7. освојува, зазема со сила — зазема воена позиција или територија.
    Les soldats ont pris la forteresse.
    Војниците ја зазедоа тврдината.
  8. (разговорно, вулгарно) доминира сексуално — има сексуален однос со некого.
    Il l'a prise violemment.
    Ја зеде насилно.
  9. јаде (фигура во игра) — отстранува противничка фигура во шах или карти.
    Le cavalier prend le pion blanc.
    Коњот го јаде (зема) белиот пешак.
  10. регрутира, апси, заробува — лишува некого од слобода или повикува на должност.
    La police a enfin pris le voleur.
    Полицијата конечно го фати (уапси) крадецот.
  11. освојува град/тврдина — се наметнува со воена сила врз место.
    L'armée a pris la ville après un long siège.
    Армијата го зазеде градот по долга опсада.
  12. уловува, фаќа во лов/риболов — фаќа риба или дивеч.
    J'ai pris trois gros poissons ce matin.
    Фатив три големи риби утрово.
  13. (фигуративно) придобива, манипулира — влијае врз нечиј ум или емоции.
    Il знае како да ги придобие луѓето (sait comment prendre les gens).
    Тој знае како да постапи со луѓето за да ги придобие.
  14. фаќа на дело, изненадува — затекнува некого во лага или кражба.
    Je l'ai pris en train de mentir.
    Го фатив како лаже.
  15. напаѓа од крило — воена маневра на опколување.
    L'ennemi a été pris en flanc.
    Непријателот беше нападнат од бок (од крило).
  16. јаде, пие, консумира — внесува храна, пијалаци или лекови.
    Prendre un café noir le matin.
    Пиење црно кафе наутро.
    Il faut prendre ce médicament après le repas.
    Треба да го земете овој лек по оброкот.
  17. користи третман / хигиена — практикува здравствени навики или нега на телото.
    Après une longue journée de travail, j'aime prendre une douche bien chaude.
    По долг ден на работа, сакам да се истуширам со убава топла вода.
  18. (застарено) се заразува — преку контакт фаќа заразна болест.
    Il а pris la grippe au bureau.
    Се зарази со грипот во канцеларија.
  19. затекнува ненадејно — погодува некого неочекувано на пат (за невреме или силна емоција).
    La pluie nous a pris en pleine forêt.
    Дождот нè фати среде шума.
    Une grande peur l'a pris tout à coup.
    Ненадејно го обзеде (го фати) голем страв.
  20. развива физички карактеристики (тежина, висина).
    Prendre du poids pendant les vacances.
    Добивање на тежина (дебелеење) за време на одморот.
    L'enfant prend deux centimètres par an.
    Детето расте по два сантиметри годишно.
  21. стекнува, презема навики/мерки — усвојува однесување или мерки за безбедност.
    Prendre de bonnes habitudes dès le matin.
    Стекнување добри навики уште од наутро.
    Il faut prendre des précautions avant de voyager.
    Мора да се преземат мерки на претпазливост пред патување.
  22. присвојува титули / имиња — почнува да користи назив или презиме.
    Elle a pris le nom de son mari après le mariage.
    Го зеде презимето на мажот ѝ по свадбата.
  23. купува, наплаќа — купува нешто или бара пари за услуга.
    Je vais prendre cette chemise bleue.
    Ќе ја купам оваа сина кошула.
    Le taxi prend dix euros pour ce trajet.
    Таксито наплаќа десет евра за оваа релација.
  24. прима, прифаќа — прифаќа подарок или патници.
    Le bus ne prend plus de passagers, il est complet.
    Автобусот веќе не прима патници, полн е.
  25. користи време за учење.
    Prendre des cours de français en ligne.
    Земање часови по француски јазик преку интернет.
  26. позајмува мотиви или изрази од друг извор.
    L'auteur a pris l'idée de son livre dans une histoire vraie.
    Авторот ја зеде идејата за својата книга од вистинска приказна.
  27. презема физички или психички црти од родителите.
    Il a beaucoup pris de son père pour le caractère.
    Тој има многу земено од карактерот на татко му.
  28. вработува, ангажира луѓе — превзема работници под одредени услови.
    Prendre une femme de ménage deux fois par semaine.
    Ангажирање чистачка двапати неделно.
  29. поминува некаде за да земе сопатник.
    Je viens te prendre кај тебе дома à huit heures (chez toi à huit heures).
    Доаѓам да те земам од кај тебе дома во осум часот.
  30. прима некого во својот дом.
    Ils ont pris leur neveu chez eux pour l'été.
    Го зедоа внукот кај нив дома за летото.
  31. скратува — одзема дел од целина (на пр. крати од времето за спиење).
    Prendre sur son temps libre pour aider un ami.
    Кратење од своето слободно време за да се помогне на пријател.
  32. изнајмува под кирија — влегува во владение на стан или имот.
    Prendre un appartement en location au centre-ville.
    Изнајмување стан под кирија во центарот на градот.
  33. води / управува со бизнис — пристапува кон решавање на некоја задача.
    Il a mal pris l'affaire, c'est un échec.
    Лошо ја водеше работата, тоа е неуспех.
  34. избира дејство или одлука.
    Il faut prendre une décision rapidement.
    Мора брзо да се донесе одлука.
  35. се упатува по одредена рута или врти на раскрсница.
    Prendre la première rue à droite.
    Свртете првата улица десно.
    Le sentier prend à gauche après le pont.
    Патеката свртува лево по мостот.
  36. користи превозно средство, патува со одредена линија или превоз.
    Prendre le train pour aller à Paris.
    Патување со воз за да се оди во Париз.
  37. зафаќа материјал во одредена насока.
    Le couturier a pris le tissu de biais.
    Кројачот ја исече ткаенината по косина.
  38. (фигуративно) сфаќа, толкува — разбира или доживува нечија изјава.
    Ne prends pas mal ma remarque, c'est un conseil.
    Не ја сфаќај лошо мојата забелешка, тоа е совет.
  39. (фигуративно) зазема страна, брани — поддржува некого во спор.
    Mon frère а pris ma défense pendant la dispute.
    Брат ми застана во моја одбрана за време на расправијата.
  40. чувствува емоции — развива внатрешно чувство на задоволство или одвратност.
    Prendre du plaisir à lire un bon livre.
    Чувствување задоволство во читање добра книга.
  41. бара одмор или совет — користи слободни денови или бара консултација.
    Prendre un congé en été. Prendre conseil auprès d'un avocat.
    Земање одмор во лето. Барање совет од адвокат.
  42. закажува датум или средба — утврдува време со лекар или пријател.
    Prendre rendez-vous chez le médecin.
    Закажување средба кај лекар.
  43. мери димензии или притисок — одредува физички или медицински параметри.
    Prendre la température d'un enfant malade.
    Мерење температура на болно дете.
  44. фиксира на хартија, фотографира — прави фотографски снимки или води белешки.
    Prendre des photos pendant les vacances.
    Правење фотографии за време на одморот.
    Prendre des notes pendant la réunion.
    Водење белешки за време на состанокот.
  45. трае — бара одреден временски интервал.
    Ce travail va prendre trois heures.
    Оваа работа ќе трае три часа.
  46. (непреодно) фаќа корен, расте — се вкоренува во почва (за растенија).
    La plante а bien pris dans ce pot.
    Растението добро фати (пушти корени) во ова саксија.
  47. (непреодно, фигуративно) успева,поминува кај луѓе — наоѓа прифаќање.
    Cette blague не помина воопшто (n'a pas pris du tout).
    Оваа шега воопшто не ја прифатија.
  48. (непреодно) почнува да гори или да се лепи.
    Le feu a pris rapidement dans la cuisine.
    Огнот брзо се разгоре во кујната.
    L'encre ne prend pas sur ce papier мрсен (huilé).
    Мастилото не фаќа на оваа мрсна хартија.
  49. (непреодно) — остава премногу силен или иритирачки мирис.
    La fumée prend à la gorge.
    Чадот стега на грлото.
  50. (непреодно) замрзнува,се згуснува, се стврднува — преоѓа во цврста состојба (за лед, сосови, бетон).
    L'eau du lac а pris cette nuit.
    Водата во езерото замрзна (фати мраз) ноќва.
    Il faut attendre que la sauce prenne.
    Мора да се почека сосот да се згусне.
  51. (непреодно) — учествува во краен резултат преку изразот *bien en prendre*.
  52. (непреодно) има позитивен или негативен краен исход за некого (преку изразот *bien en prendre*).
    Bien lui a pris de partir tôt, il a évité les bouchons.
    Паметно му беше што тргна рано, го избегна целиот метеж во сообраќајот.
  53. (непреодно) полни години — зголемува возраст.
    Mon fils vient de prendre dix ans.
    Син ми штотуку наполни десет години.
  54. (непреодно / безлично) го погодува болест или напад — развива ненадејни пречки.
    Il lui а pris un violent mal de dents.
    Ненадејно го фати силна забоболка.
  55. трпи удари / страда — поднесува тешки критики или последици.
    Qu'est-ce qu'ils prennent aujourd'hui !
    Како само страдаат денес!
  56. нарушува здравје — влијае негативно врз организмот.
    Le stress prend sur ma santé.
    Стресот ми го нарушува здравјето.
  57. (повратно) се заплеткува, се сопнува — физички се закачува со дел од телото.
    Il s'est pris le pied dans le tapis.
    Тој си го сопна стапалото во тепихот.
  58. (повратно) развива чувство — почнува внатрешно да чувствува наклонетост.
    Se prendre d'amitié pour un nouveau collègue.
    Развивање пријателство со нов колега.
  59. (повратно) Не зајадува со некој — напаѓа или предизвикува некого.
    Ne te prends pas à plus fort que toi.
    Не се зајадувај (не напаѓај) некој посилен од тебе.
  60. (повратно) се пренесува / фаќа лесно (за болести) — лесно се контактира.
    Le rhume se prend facilement en hiver.
    Настинката се фаќа лесно во зима.
  61. (повратно) се згуснува — преминува во цврста состојба на ладно.
    L'huile se prend quand il fait froid.
    Маслото се згуснува (се стврднува) кога е ладно.
  62. (повратно) трогнува, предизвикува емоција — силно допира некого.
    Cette belle histoire ни допре до срцето (nous prend au cœur).
    Оваа убава приказна ни допира до срцето (нè трогнува).
Коњугација на глаголот prendre
Infinitif Прост prendre
Сложен avoir + participe passé
Participe présent или gérondif[1] Прост prenant
Сложен

ayant + participe passé

Participe passé pris
еднина множина
1. л. 2. л. 3. л. 1. л. 2. л. 3. л.
Indicatif je (j') tu il, elle, on nous vous ils, elles
Прости

(времиња)

 Présent prends prends prend prenons prenez prennent
Imparfait prenais prenais prenait prenions preniez prenaient
Passé simple[2] pris pris prit prîmes prîtes prirent
Futur simple prendrai prendras prendra prendrons prendrez prendront
Conditionnel présent prendrais {{{конд.п.2с}}} prendrait prendrions prendriez prendraient
Сложeни

(времиња)

 Passé composé  

indicatif present de avoir + participe passé

Plus-que-parfait  

indicatif imparfait de avoir + participe passé

Passé antérieur[2]  

passé simple de avoir + participe passé

Futur antérieur  

futur simple de avoir + participe passé

Conditionnel passé  

conditionnel present de avoir + participe passé

Subjonctif que je (j’) que tu qu’il, qu’elle que nous que vous qu’ils, qu’elles
Прости

(времиња)

 Présent prenne prennes prenne prenions preniez prennent
Imparfait[2] prisse prisses prît prissions prissiez prissent
Сложeни

(времиња)

 Passé  

subjonctif présent de avoir + participe passé

Plus-que-parfait[2]  

subjonctif imparfait de avoir + participe passé

Impératif je (j') tu il, elle, on nous vous ils, elles
Прост — prends — prenons prenez —
Сложен — impératif present de avoir + participe passé — impératif present de avoir + participe passé impératif present de avoir + participe passé —
  1. ↑ Францускиот gérondif може да се користи само со предлогот en
  2. 1 2 3 4 Во понеформално пишување или говор, овиња времиња може да бидат заменети на следниов начин:
    Passé simple → Passé composé
    Passé antérieur → Plus-que-parfait
    Subjonctif imparfait → Subjonctif présent
    Subjonctif plus-que-parfait → Subjonctif passé

Синоними

[уреди]
  • arrêter — апси / приведува
  • emprunter — позајмува / презема
  • attraper — фаќа / уловува

Етимолошки сродни зборови

[уреди]
  • apprendre — учи / научува
  • comprendre — разбира / сфаќа
  • déprendre — одвојува / одлепува
  • emprendre — втиснува / обзема
  • entreprendre — презема / започнува дејство
  • éprendre — се вљубува
  • méprendre — се греши / се заменува
  • reprendre — повторно зема / продолжува / прекорува
  • surprendre — изненадува

Поговорки и фрази

[уреди]
Преземено од „https://mk.wiktionary.org/w/index.php?title=prendre&oldid=56217“