debut

Француски

Етимологија

→ види de и bout: « на еден од краевите ». (Исто така: глаголот être делумно потекнува од латинскиот глагол stare (« стои ») кој преживува во формите été, étant и архаичниот инфинитив ester; но, во суштина, францускиот го изгубил овој специфичен глагол што го задржале повеќето индоевропски јазици. Оттука глаголската фраза « être debout », « se mettre debout » и разновидната употреба на овој прилог.)

Изговор

МФА-gr: /də.bu/
Поделба по слогови: de‧bout
Изговор:
Аудио: (file)
Хомофони: debouts

Придавка

debout (придавка) од машки и женски род, непроменлива

стои, исправен , на нозе — Кој не е легнат.
L'arbre est resté debout après la tempête.

Дрвото остана исправено по невремето.
прав , надолжен — Квалификува дрво земено во насока на влакното.
Pour cette sculpture, il faut du bois debout et non du bois de travers.

За оваа скулптура потребно е надолжно дрво, а не попречно дрво.
челен — (Аеронаутика, Морепловство) ветар кој ни дува во лицето, кога е спротивен на движењето на леталото, бродот итн.
Nous avons dû atterrir face à un vent debout très fort.

Моравме да слетаме наспроти многу силен челен ветар.
Јавното обвинителство — (Право) дел од сусдскиот систем која обвинува (за разлика од assise (седечка) која донесува пресуда).
La magistrature debout a requis la peine maximale.

Јавното обвинителство побара максимална казна..
исправен / на задни нозе — (Хералдика) Се вели за животни, која е претставена исправена на задните нозе.
Le blason représente un lion debout.

Грбот претставува лав исправен на задни нозе.'

Антоними (за придавката)

couché (прид.) — легнат
assis (прид.) — седнат

Прилог

debout прилог

вертикално — Вертикално.
Mettre une colonne, un meuble, un tonneau debout.

Да се постави столб, мебел, буре вертикално.
непаднат , останат — (Фигуративно) Не паднат на земја, постоечки.
Ces temples sont encore debout, après tant de siècles.

Овие храмови сè уште стојат (се исправени), по толку векови.
стоејќи, на нозе — На своите стапала.
Une des gardes, debout, une bougie à la main les éclairait...

Една од стражарите, стоејќи, ги осветлуваше со свеќа в рака...
исправен — (По аналогија) за култура/посеви кој не се легнати.
[...] les blés des champs allemands, qui, seuls, étaient restés debout...

[...] житата на германските полиња, кои единствени останаа исправени...
буден , станат — Надвор од својот кревет, станат.
Tout son monde était debout, dès le matin.

Целиот негов свет беше станат, уште од утрото.
по предниот дел / напред — (Морепловство) По крајот, по предниот дел (на бран, струја, ветар).
Cette embarcation est debout à la lame, au courant, au vent.

Ова пловило е исправено пред бранот, струјата, ветрот.

Синоними (за прилогот)

d’aplomb (прил.) — вертикално, стабилно

Извик

debout извик \də.bu\

стани! / на нозе! — Се вели кога сакаш да натераш некого да стане кој е легнат или седнат.
— Debout, les mecs… C’est l’appel !

— На нозе, момци... Тоа е повикот!
разбуди се! / одиме! — (Фигуративно) Се вели кога сакаш да предизвикаш отпор, па дури и востание, кај некого кој е злоупотребуван, експлоатиран, понижен итн.
Debout ! les damnés de la terre !

Станете! проколнати на земјата!

Изведени термини

assis-debout (прид./им.) — седејќи-стоејќи
conte à dormir debout (им.) — приказна за спиење стоечки (апсурдна приказна)
dormir debout (фраза) — спие стоечки
être debout (фраза) — е станат/на нозе
K.-O. debout (им.) — нокаут стоечки
mange-debout (им.) — маса за јадење стоечки
mourir debout (фраза) — умира стоечки (во полна активност)
parlementaire debout (им.) — стоечки пратеник (Конго-Киншаса)
passe-debout (им.) — поминување стоечки
passer debout (фраза) — поминува стоечки (за стока која поминува низ град без истовар)
se mettre debout (фраза) — станува на нозе
station debout (им.) — стоење