ξυπνάω

Грчки

Етимологија

Од средновековниот грчки збор ἐξυπνίζω (exypnízō), сложенка од предлогот ἐξ- (ex-) „надвор“ и именката ὕπνος (hýpnos) „сон“.

Изговор

МФΑ-гр: /ksypˈna.o/
Поделба по слогови: ξυ‧πνά‧ω

Глагол

ξυπνάω глагол, несвршен/свршен, активна форма (минато време ξύπνησα, пасивна форма ξυπνιέμαι)

будам, се будам.
Ξυπνάω στις 7 το πρωί.

Се будам во 7 наутро.

Μην με ξυπνήσεις νωρίς.

Не ме буди рано.
станувам свесен, сфаќам.
Πρέπει να ξυπνήσεις επιτέλους.

Треба конечно да се освестиш.

Табела со форми на глаголот

ξυπνάω и ξυπνιέμαι
Време		Активна форма (грчки)	Активна форма (македонски)	Пасивна форма (грчки)	Пасивна форма (македонски)
Ενεστώτας Οριστικής	Сегашно време	ξυπνάω	будам	ξυπνιέμαι	се будам
Παρατατικός Οριστικής	Имперфект / Минато определено несвршено	ξύπναγα	будев	ξυπνιόμουν	се будев
Αόριστος Οριστικής	Аорист / Минато определено свршено	ξύπνησα	разбудив	ξυπνήθηκα	се разбудив
Παρακείμενος Οριστικής	Сегашен Перфект	έχω ξυπνήσει	сум разбудил	έχω ξυπνηθεί	сум се разбудил
Μέλλοντας Συνεχής	Идно време (несвршен вид)	θα ξυπνάω	ќе будам	θα ξυπνιέμαι	ќе се будам
Μέλλοντας Συνοπτικός	Идно време (свршен вид)	θα ξυπνήσω	ќе разбудам	θα ξυπνηθώ	ќе се разбудам
Μέλλοντας Συντελεσμένος	Свршено идно време	θα έχω ξυπνήσει	ќе имам разбудено	θα έχω ξυπνηθεί	ќе сум се разбудил
Υπερσυντέλικος	Плусвамперфект	είχα ξυπνήσει	имав разбудено	είχα ξυπνηθεί	бев се разбудил
Ενεστώτας Υποτακτικής	Сегашна зависна форма	να ξυπνάω	да будам	να ξυπνιέμαι	да се будам
Αόριστος Υποτακτικής	Зависна форма (свршен вид)	να ξυπνήσω	да разбудам	να ξυπνηθώ	да се разбудам
Παρακείμενος Υποτακτικής	Перфектна зависна форма	να έχω ξυπνήσει	да имам разбудено	να έχω ξυπνηθεί	да сум се разбудил
Ενεστώτας Προστακτικής	Императив (несвршен вид)	ξύπναγα (εσύ)	буди!	ξυπνιέσαι (εσύ)	буди се!
Αόριστος Προστακτικής	Императив (свршен вид)	ξύπνησε	разбуди!	ξύπνα	разбуди се!
Ενεστώτας Μετοχή	Сегашен глаголски прилог	ξυπνώντας	будејќи	—	—

Изведени поими

ξύπνημα (им.) — будење
ξύπνιος (прид.) — буден
ύπνος (им.) — сон