μόνος

Грчки

Εтиμολογία

Од старогрчкиот збор μόνος (μόνος), кој потекнува од πρωτοгрчкиот *monwo- и праиндоевропскиот корен *mey- („мал“).

Изговор

• МФΑ-gr: /ˈmo.nos/
• Поделба по слогови: μό‧νος

Придавка

μόνος • придавка од машки род (женски род μόνη, среден род μόνο)

1. без определен член: сам, осамен - Кој е потполно сам, без друштво или помош ).

   έμεινε μόνος στη ζωή

   остана сам во животот

2. со определен член: единствен, само еден - Кој е еден и единствен.

   Ο Κώστας ήταν ο μόνος που έτρεξε να βοηθήσει.

   Костас беше единствениот што истрча да помогне.

Заменка

μόνος • определна заменка од машки род (женски род μόνη, среден род μόνο)

Се разликува од придавката затоа што од едната страна никогаш нема член, од друга страна секогаш е придружена со кратките форми на лични заменки односно со μου, σου, του или μας, σας, τους.

1. сам, самостоен - (определена заменка) без придружба или помош.

   πρέπει να βρεις τη λύση μόνος σου

   треба да го најдеш решението сам

   το έκανε από μόνος του

   го направи сам/по сопствена иницијатива

2. Означува дејство насочено кон самиот себе или предизвикано од сопствена вина.

   Aπό μόνος του τραυματίστηκε.

   Се самоповреди (повреден е од самиот себе).

Деклинација на придавката / заменката

	Еднина			Множина
	Машки род	Женски род	Среден Род	Машки род	Женски род	Среден Род
Номинатив	μόνος	μόνη	μόνο	μόνοι	μόνες	μόνα
Генитив	μόνου	μόνης	μόνου	μόνων	μόνων	μόνων
Акузатив	μόνο	μόνη	μόνο	μόνους	μόνες	μόνα
Вокатив	μόνε	μόνη	μόνο	μόνοι	μόνες	μόνα

Синоними

• μοναδικός (прид.) — единствен
• ολόμονος (прид.) — сосема сам, осамен
• μοναχός (прид.) — сам, осамен (книжевно)

Изведени поими

• μόνο (прил.) — само, единствено
• μοναδικός (прид.) — единствен
• μοναξιά (им.) — осаменост
• μόνος και αβοήθητος (фраза) — сам и беспомошен