λέω
 |
Грчки |
Етимологија
[уреди]Од старогрчки λέγω („кажувам, зборувам“), со заменливи облици од аорист εἶπον/εἶπα („кажав“). Минатото време είπα доаѓа од аорист εἶπον.
Алтернативни форми
[уреди]Изговор
[уреди]- МФА-гр: /ˈleo/
- Поделба по слогови: λέ‧ω
Глагол
[уреди]λέω • (минато: είπα, страдателно: λέγομαι)
- кажува, вели, рече — изразува нешто со зборови.
- Το παιδί είπε την πρώτη του λέξη.
- Детето Го кажа својот прв збор.
- Ο διευθυντής μου είπε ότι πρέπει να τελειώνουμε.
- Директорот ми рече дека треба да завршат.
- разговара — зборува или дискутира.
- Τα λένε μεταξύ τους.
- Разговараат меѓу себе.
- Καιρό έχουμε να τα πούμε.
- Долго време не сме се виделе (разговарале).
- рецитира (песна, стих и сл.)
- Το παιδάκι είπε ένα τραγούδι.
- Детето изрецитира една песна.
- да рече да каже, да замисли, да претпостави
- Λέμε τώρα, αν γινόταν πόλεμος, τι θα κάνατε;
- Да речеме сега, ако избие војна, што би правеле?
- Πες πως κάτι γινόταν. Τι θα έκανες;
- Да кажеме дека нешто се случило. Што би направил?
- зборува за (со „για“)
- Λες για τον φίλο σου τώρα;
- Зборуваш за својот пријател сега?
- значи, тоа ни кажува
- Θέλω να πω ότι δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα.
- Сакам да кажам дека работите не се толку едноставни.
- Τι θα πει, «ξέχασα τις ασκήσεις μου»;
- Што значи „ги заборавив вежбите“?
- потсетува, значи нешто
- Αυτό το όνομα δε μου λέει τίποτα.
- Ова име ништо не ми значи.
- вреди, е добар
- Λέει τίποτα αυτό το κομπιούτερ;
- Дали вреди овој компјутер?
- предлага, советува
- Λέει να πάμε μια βόλτα.
- Предлага да одиме на прошетка.
- се вика, именува, нарекува
- Με λένε Γιώργο.
- Се викам Јоргос.
- Τον είπα βλάκα.
- Го нареков будала.
- се одолговлекува
- Αυτή η μέρα δεν λέει να τελειώσει.
- Овој ден никако да заврши.
- мисли
- Λες να μας προδώσει;
- Мислиш дека ќе не предаде?
- (разговорно) гата, чита (карти, судбина)
Табела со форми на глаголот
[уреди]| λέω и λέγομαι | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Време | Активна форма (грчки) | Активна форма (македонски) | Пасивна форма (грчки) | Пасивна форма (македонски) | |
| Ενεστώτας Οριστικής | Сегашно време | λέω | кажувам | λέγομαι | се викам |
| Παρατατικός Οριστικής | Имперфект / Минато определено несвршено | έλεγα | кажував | λεγόμουν | се викав |
| Αόριστος Οριστικής | Аорист / Минато определено свршено | είπα | кажав | ελέχθη | беше кажано |
| Μέλλοντας Συνεχής | Идно време (несвршен вид) | θα λέω | ќе кажувам | θα λέγομαι | ќе се викам |
| Μέλλοντας Συνοπτικός | Идно време (свршен вид) | θα πω | ќе кажам | θα λεχθεί | ќе биде кажано |
| Μέλλοντας Συντελεσμένος | Свршено идно време | θα έχω πει | ќе имам кажано | θα έχω λεχθεί | ќе биде веќе кажано |
| Υπερσυντέλικος | Плусвамперфект | είχα πει | имав кажано | είχα λεχθεί | беше веќе кажано |
| Ενεστώτας Υποτακτικής | Сегашна зависна форма | να λέω | да кажувам | να λέγομαι | да се викам |
| Αόριστος Υποτακτικής | Зависна форма (свршен вид) | να πω | да кажам | να λεχθεί | да биде кажано |
| Παρακείμενος Υποτακτικής | Перфектна зависна форма | να έχω πει | да имам кажано | να έχω λεχθεί | да биде веќе кажано |
| Ενεστώτας Προστακτικής | Императив (несвршен вид) | λέγε (εσύ) | кажувај | — | — |
| Αόριστος Προστακτικής | Императив (свршен вид) | πες (εσύ) | кажи | πες / λεχθείς | кажи / биди кажано |
| Ενεστώτας Μετοχή | Сегашен глаголски придавка | λέγοντας | кажувајќи | — | — |
| Παρακείμενος Μετοχή | Перфектен придавка | ειπωμένος | кажан | — | — |
Синоними
[уреди]- μιλώ (гл.) — зборува
- συζητώ (гл.) — дискутира
- κουβεντιάζω (гл.) — муабети
- απαγγέλω (гл.) — рецитира
- τραγουδώ (гл.) — пее
- φαντάζομαι (гл.) — замислува
- εννοώ (гл.) — мисли
- θυμίζω (гл.) — потсетува
- αξίζω (гл.) — вреди
- προτείνω (гл.) — предлага
- ονομάζω (гл.) — именува
- αποκαλώ (гл.) — нарекува
- νομίζω (гл.) — смета
Сродни поими
[уреди]- λέξη (им.) — збор
- λόγος (им.) — говор
- λεγόμενος (прид.) — таканаречен
- πρωτολέω (гл.) — кажува за првпат
Изрази
[уреди]- εγώ τα λέω, εγώ τα ακούω — си зборувам сам со себе (букв. „Јас го велам, јас го слушам“)
- να λέμε και του στραβού το δίκιο — да ја кажеме вистината, да бидеме искрени
- εδώ που τα λέμε — ако сме искрени, кога ќе размислиме добро
- είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα — тенџерето му рекло на ѓезвето „Црн си“
- εμένα μου λες; — мене ли ми велиш?
- έχουμε και λέμε — прво најважното, да видиме сега, да почнеме со тоа што
- και θα πεις κι ένα τραγούδι - ќе запееш и песна (ако треба) -се користи иронично
- κάτι μας είπες (τώρα)! - ништо ново не ни кажа!
- θέλω να πω — сакам да кажам
- λες και — како да
- λέω τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη — да ги наречеме работите со нивните имиња
- τα λέμε — се гледаме, чао
- τα λέω στον τοίχο - како на ѕид да зборувам