Прејди на содржината

κατα-

Од Викиречник
Грција Грчки

Алтернативни форми

[уреди]
  • κατά-
  • κατ- (се користи пред самогласки)
  • καθ- (се користи пред самогласки со историски груб изговор)

Етимологија

[уреди]

Од старогрчкиот збор κατά (katá, „долу, во, против“).

Изговор

[уреди]
  • МФΑ-гр: /kata/

Префикс

[уреди]

κατα- префикс

  1. се додава пред именка, придавка или глагол за да се создадат зборови што означуваат нешто што е долу во насока надолу:
    ‎κατα- + ‎βάση (“основа”) → ‎κατάβαση (“слегување”)
    ‎κατα- + ‎βρόχθος (“грло (старогрчки)”) → ‎καταβροχθίζω (“да проголта, да изеде, да голтне”)
  2. (интензивира) се додава пред именка, придавка или глагол за да се создадат зборови што означуваат нешто во голем степен или со голем интензитет:
    ‎κατα- + ‎μαύρος (“црн”) → ‎κατάμαυρος (“црно како агат”)
    ‎κατα- + ‎άσπρος (“бел”) → ‎κάτασπρος (“снежно-бел, целосно бел”)
    ‎κατα- + ‎φως (“светлина”) → ‎κατάφωτος (“блескав”)
    ‎κατα- + ‎πτύω (“да плука (старогрчки)”) → ‎κατάπτυστος (“одвратен, злобен, достоен за плукање”)
    ‎κατα- + ‎κλέβω (“да украде, да ограби”) → ‎κατακλέβω (“да ограби до последен денар”)
  3. се додава пред именка, придавка или глагол за да се создадат зборови што означуваат нешто што е против некое лице во голем степен:
    ‎κατα- + ‎γελώ (“да се смее”) → ‎καταγελώ (“да се исмева, да се потсмева”)
    ‎κατα- + ‎δικάζω (“да суди”) → ‎καταδικάζω (“да осуди, да прогласи за виновен”)
    ‎κατα- + ‎αναγκάζω (“да присили, да принуди”) → ‎καταναγκάζω (“да присили некого”)
  4. (геологија) се додава пред именка, придавка или глагол за да се создадат зборови што означуваат нешто што е под или пред:
    ‎κατα- + ‎αρχαιοζωικός (“Архајски”) → ‎καταρχαιοζωικός (“Хадејски, пред-архајски”)

Антоними

[уреди]

Изведени поими

[уреди]
Преземено од „https://mk.wiktionary.org/w/index.php?title=κατα-&oldid=54107“