κάθομαι
 |
Грчки |
Алтернативни форми
[уреди]- κάθουμαι гл. (идиоматски)
Етимологија
[уреди]Наследство од средновековниот грчки збор κάθομαι („престојувам“), од старогрчкиот збор κάθημαι („седам“, „седам долу“). Свршената основа καθισ- како во минато време κάθισα, од аористот на старогрчкиот глагол καθίζω. Втората свршена основа κατσ- како во έκατσα, од εκάθισα (со испуштање на /i/ и [θs] > [ts]) од глаголот καθίζω.
Изговор
[уреди]- ΜΦΑ-гр: /ˈkaθome/
- Поделба по слогови: κά‧θο‧μαι
Глагол
[уреди]κάθομαι глагол, несвршен вид (свршен вид καθίσω, минато време κάθισα/έκατσα)
- седи, седнува— се наоѓа во седечка положба.
- Κάθομαι στην καρέκλα.
- Седам на столот.
- останува, престојува, седи— се задржувам на едно место.
- Κάθομαι στο σπίτι σήμερα.
- Останувам дома денес.
- Κάθομαι όλη μέρα και βαριέμαι.
- Седам без работа цел ден и ми е досадно.
- се таложи— се смирува (за течности, седименти).
- Ο καφές κάθεται στον πάτο του φλιτζανιού.
- Талогот од кафето се таложи на дното на шолјата.
Табела со форми на глаголот
[уреди]| κάθομαι | |||
|---|---|---|---|
| Време | Пасивна форма (грчки) | Пасивна форма (македонски) | |
| Ενεστώτας Οριστικής | Сегашно време | κάθομαι | седам |
| Παρατατικός Οριστικής | Имперфект | καθόμουν | седев |
| Αόριστος Οριστικής | Аорист | κάθισα | седнав |
| Μέλλοντας Συνεχής | Идно време (несвршен вид) | θα κάθομαι | ќе седам |
| Μέλλοντας Συνοπτικός | Идно време (свршен вид) | θα καθίσω | ќе седнам |
| Μέλλοντας Συντελεσμένος | Свршено идно време | θα έχω καθίσει | ќе имам седнато |
| Υπερσυντέλικος | Плусвамперфект | είχα καθίσει | имав седнато |
| Ενεστώτας Υποτακτικής | Сегашна зависна форма (несвршен вид) | να κάθομαι | да седам |
| Αόριστος Υποτακτικής | Зависна форма (свршен вид) | να καθίσω | да седнам |
| Παρακείμενος Υποτακτικής | Перфектна зависна форма | να έχω καθίσει | да имам седнато |
| Ενεστώτας Προστακτικής | Императив (несвршен вид) | κάθου (поретко) | седи! |
| Αόριστος Προστακτικής | Императив (свршен вид) | κάθισε | седни! |
| Ενεστώτας Μετοχή | Глаголски прилог - сегашно време | καθισμένος (за состојба) | седејќи |
| Παρακείμενος Μετοχή | Перфектна придавка | καθισμένος | седнат |
| Απαρέμφατο (παλιό) | Неодредена форма (старо) | κάθεσθαι | седење |
Антоними
[уреди]Сродни поими
[уреди]Изведени поими
[уреди]- καθήμενος прид.— седнат (архаично)
- καθισμένος прид.— седнат
- κάθοντας прид.— седејќи
- καθούμενα прид.— седејќи (множина)
Изведени сложени поими
[уреди]- ανακάθομαι гл.— се исправам
- επικάθομαι гл.— лежам врз нешто
- καλοκάθομαι гл.— седам удобно
- κατακάθομαι гл.— се таложи
- παρακάθομαι гл.— седам
- στρογγυλοκάθομαι гл.— седам на тркалезна маса
Изведени изрази
[уреди]- κάθομαι με σταυρωμένα χέρια — седам со скрстени раце
- κάθομαι σ’ αναμμένα κάρβουνα — седам на жив жар
- κάθομαι στ’ αβγά μου — не се мешам
- κάθομαι στ’ αγκάθια — седам на трње
- κάθομαι στα καρφιά — седам на игли
- κάθομαι στο λαιμό — не можам да поднесам
- κάθομαι στο σβέρκο — ја угнетувам
- κάθομαι στο σκαμνί — одговарам
- κάθομαι στο στομάχι — не ми се допаѓа
- κάτσε να δεις — седни да видиш
- όχι, θα κάτσω να σκάσω — не, нема да дадам пет пари
- σήκω σήκω, κάτσε κάτσε — стој стој, седи седи
- στα καλά καθούμενα — неочекувано