δυνατός

Грчки

Етимологија

Од наследениот старогрчки збор **δυνατός** (dunatós).

Изговор

МФΑ-gr: /ði.naˈtos/
Поделба по слогови: δυ‧να‧τός

Придавка

δυνατός (женски род: δυνατή, среден род: δυνατό)

(За човек или животно) силен, моќен (Кој има физичка сила и може да изврши работа која бара напор); здрав.
Ο θείος μου είναι πολύ δυνατός, σηκώνει μεγάλα βάρη.

Вујко ми е многу силен, крева големи тежини.
цврст (За карактер или психичка манифестација, не се повлекува).
δυνατός άνθρωπος / χαρακτήρας. Δυνατή θέληση / πίστη.

Силен човек / карактер. Цврста волја / вера.
способен, талентиран (Кој е многу вешт во некоја област на знаење, особено за ученик).
Είναι δυνατός στα μαθηματικά / στα αρχαία.

Тој е силен/добар по математика / по старогрчки.
изводлив, ефикасен, возможен (Кој е правно или практично остварлив).
Δεν είναι νομικά δυνατή η εκδίωξη ενός κράτους μέλους από την ευρωζώνη.

Не е законски можно исфрлањето на земја-членка од еврозоната.
гласен, бучен, интензивен (Кој силно ги иритира сетилата, особено звукот).
δυνατός θόρυβος / πόνος. Δυνατή γεύση / μυρωδιά.

Гласна бучава / силна болка. Силен вкус / мирис.
интензивен, многу силен (За многу силно чувство).
δυνατός έρωτας. Δυνατό μίσος.

Силна/голема љубов. Силна омраза.
силен, голем (За природен феномен кој се јавува со голем интензитет).
δυνατός αέρας. Δυνατή βροχή. Δυνατό κρύο.

Силен ветар. Силен дожд. Силен студ.
моќен (За мотор со голема моќност).
Tο αυτοκίνητο έχει πολύ δυνατή μηχανή.

Автомобилот има многу силен мотор.
силен, голем (За притисок, удар, или раствор со висока концентрација).
Δυνατή πίεση. Δυνατό χτύπημα. Δυνατό τσάι / κρασί.

Силен притисок. Силен удар. Силен чај / вино.
возможен, веројатен (Кој може да се реализира или да постои).
Aυτή η εξέλιξη δεν είναι πιθανή εíναι όμως δυνατή.

Овој развој не е веројатен, но е можен.
(Граматика) засилен, нагласен (За целосна форма на лична заменка која е нагласена).
Οι τύποι “εμένα”, “εμάς” της προσωπικής αντωνυμίας ονομάζονται δυνατοί.

Формите „мене“, „нас“ од личната заменка се нарекуваат засилени/нагласени.

Деклинација на придавката

	Еднина			Множина
	Машки род	Женски род	Среден Род	Машки род	Женски род	Среден Род
Номинатив	δυνατός	δυνατή	δυνατό	δυνατοί	δυνατές	δυνατά
Генитив	δυνατού	δυνατής	δυνατού	δυνατών	δυνατών	δυνατών
Акузатив	δυνατό	δυνατή	δυνατό	δυνατούς	δυνατές	δυνατά
Вокатив	δυνατέ	δυνατή	δυνατό	δυνατοί	δυνατές	δυνατά

Именка

δυνατός именка од машки род (множина: δυνατοί)

(Во византиската историја) благородник, моќник (Човек што припаѓа на највисоката класа на богати земјопоседници и политички/воени водачи).
Οι δυνατοί της επαρχίας είχαν μεγάλη επιρροή στον αυτοκράτορα.

Моќниците/Благородниците од провинцијата имаа големо влијание врз императорот.
(Како именка, множина) силните (Во животот успеваат силните).
Στη ζωή πετυχαίνουν οι δυνατοί.

Во животот успеваат силните.
(Како именка, среден род, со член) можното (Во изрази).
Θα έρθω όσο το δυνατό νωρίτερα.

Ќе дојдам што е можно порано.

Синоними

ρωμαλέος (прид.) — робустен, здрав
κραταιός (прид.) — моќен, силен
άλκιμος (прид.) — храбар, јуначки
γερός (прид.) — здрав, цврст
πιθανός (прид.) — веројатен

Антоними

αδύναμος (приδ.) — слаб
αδύνατος (приδ.) — неможен, неспособен
καχεκτικός (приδ.) — слаб, изнемоштен
ελαφρός (приδ.) — лесен (за сензации)
ανέφικτος (приδ.) — неостварлив, неизводлив

Изрази и Φραзи

βάζω τα δυνατά μου (фраза) — давам сè од себе, вложувам секој можен напор
κάνω τα αδύνατα δυνατά (фраза) — правам сè што е можно и невозможно
αν είναι δυνατό(ν) (фраза) — ако е можно, ако е тоа возможно (за искажување желба или запрепастување)
όσο το δυνατό(ν) (фраза) — колку што е можно
κατά το δυνατό(ν) (фраза) — колку што дозволуваат околностите
ο δυνατός κερδίζει (фраза) — силниот победува

Изведени поими

δυνατά (прил.) — силно, гласно
δύναμαι (гл.) — можам, способен сум (формално)
δύναμη (им.) — сила, моќ
δυναμικός (приδ.) — динамичен, силен
δυναμώνω (гл.) — зајакнувам, засилувам
δυνατότητα (им.) — можност, способност
δυνατόν (приλ.) — можно (формално)
δυνατός-αδύνατος (им.) — силен-слаб (контраст)