αφτί
Грчки
[уреди]  |
Етимологија
[уреди]Од средновековниот грчки јазик αφτί < старогрчкиот збор ὠτίον (деминутив на οὖς) („уво“). Потеклото се проследува наназад до старогрчкиот збор οὖς < праиндоевропскиот корен *h₂ew (гледам). Денешната форма αφτί се формирала преку еволуција од ὠτίον до ταφτιά со хеилодентализација и анасиллабизам.
Изговор
[уреди]- МФΑ-gr: /aˈfti/
- Поделба по слогови: α‧φτί
Именка
[уреди]αφτί именка од среден род (множина: αφτιά)
- уво (Органот на слухот кај човекот и животните).
- Τα αφτιά μου πονάνε από το κρύο.
- Ушите ме болат од студот.
- слух, музички слух (Способност да се препознае висината на музичките ноти).
- Παίζει μουσική με το αφτί, δεν ξέρει να διαβάζει νότες.
- Свири музика на слух, не знае да чита ноти.
- рачка, држалка (Дел од предмет што има облик на уво, како на пример рачка на шолја).
- Το αφτί της κούπας έσπασε.
- Рачката на шолјата се скрши.
Деклинација
[уреди]| Падеж | Еднина (среден род) | Множина (среден род) |
|---|---|---|
| Номинатив | αφτί | αφτιά |
| Генитив | αυτιού | αυτιών |
| Акузатив | αφτί | αφτιά |
| Вокатив | αφτί | αφτιά |
Изрази
[уреди]- άλλα λέει η θεια μου (κι) άλλα ακούν τ' αφτιά μου (фраза) — друго зборува тетка ми, а друго слушаат моите уши (не верувам во она што го слушам)
- ανοίγω/τεντώνω/τσιτώνω τ' αφτιά μου (фраза) — ги отворам/напрегнувам ушите (внимателно слушам)
- από το ένα αφτί μπαίνει (και) από το άλλο βγαίνει (фраза) — на едното уво влегува, а на другото излегува (не обрнувам внимание)
- από το στόμα σου και στου Θεού τ' αφτί! (фраза) — од твојата уста до Божјото уво! (дај боже да се оствари)
- απ' τ' αφτί και στον δάσκαλο (фраза) — за уво кај наставникот (водење на ученик на казнување)
- βάζω αφτί ή βάζω τ' αφτί (фраза) — ставам уво (слушам внимателно или шпионирам)
- βγάζω τ' αφτιά! ή βγάζω τ' αφτί! (фраза) — ги вадам ушите! (викам многу гласно)
- βουίζουν τ' αφτιά μου (фраза) — ми зујат ушите (чувствувам зуење)
- βουλώνω τ' αφτιά μου (фраза) — ги затнувам ушите (не сакам да слушам)
- γελάνε/γελούν και τ' αφτιά μου (фраза) — се смеат и моите уши (многу сум среќен)
- δεν αδειάζω να ξύσω τ' αφτί μου (фраза) — немам време ни увото да си го почешам (многу сум зафатен)
- δεν ιδρώνει το αφτί μου (фраза) — не ми се поти увото (не се грижам, не ме засега)
- δεν πιστεύω στ' αφτιά μου (фраза) — не им верувам на моите уши (изненаден сум)
- είμαι όλος αφτιά ή είμαι γεμάτος αφτιά (фраза) — целиот сум уши (слушам внимателно)
- έκανε ο κουφός αφτιά και ο τυφλός μάτια (поговорка) — глувиот направи уши, а слепиот очи (чудо се случи)
- έχω γερό αφτί ή έχω δυνατό αφτί (фраза) — имам здраво/силно уво (имам добар слух или добар музички слух)
- έχω τ' αφτιά μου ανοιχτά (фраза) — имам отворени уши (внимавам на вести)
- η νύχτα έχει αφτιά και η μέρα έχει μάτια (поговорка) — ноќта има уши, а денот има очи (треба да се биде внимателен)
- και οι τοίχοι έχουν αφτιά (фраза) — и ѕидовите имаат уши (не зборувај гласно)
- κάτι πήρε/έπιασε τ' αφτί μου (фраза) — нешто ми допре/фати уво (слушнав нешто)
- κλείνω τ' αφτιά μου (фраза) — ги затворам ушите (игнорирам)
- κόβω τ' αφτί κάποιου (фраза) — го сечам увото на некого (казнувам строго)
- με γελούν τα αφτιά μου (фраза) — ме лажат ушите (не верувам во она што го слушам)
- με τα ίδια μου τ' αφτιά (фраза) — со моите сопствени уши (слушнав лично)
- μέχρι τ' αφτιά ή ως τ' αφτιά (фраза) — до уши (многу нешто)
- μου τρώει τ' αφτιά (фраза) — ми ги јаде ушите (многу зборува, досадува)
- μου παίρνει/ζαλίζει τ' αφτιά (фраза) — ми ги зема/врти ушите (досадува, прави врева)
- μπαίνουν ψύλλοι στ' αφτιά μου (фраза) — ми влегуваат болви во ушите (се сомневам, станувам љубопитен)
- να σου πει ο παπάς στ' αφτί κι ο διάκος στο κεφάλι (фраза) — да ти каже попот на уво, а ѓаконот на глава (заканувачки израз)
- ξεριζώνω τ' αφτί κάποιου (фраза) — го корнеам увото на некого (силно тегнам за уво)
- όποιος έχει αφτιά, ακούει (поговорка) — кој има уши, нека слуша (поука)
- περήφανος στ' αφτιά (фраза) — горд на уши (непопустлив)
- πέφτουν τ' αφτιά μου (фраза) — ми паѓаат ушите (досадно ми е)
- ρίχνω στ' αφτιά (фраза) — фрлам на уши (му кажувам нешто)
- ρίχνω/κατεβάζω τ' αφτιά μου (фраза) — ги спуштам ушите (попуштам)
- στήνω αφτί (фраза) — поставувам уво (прислушувам)
- σφυρίζω στ' αφτί κάποιου (фраза) — свиркам на уво на некого (му кажувам нешто тајно)
- τραβάω τ' αφτί κάποιου (фраза) — го влечам увото на некого (казнувам)
- τρώω τ' αφτί κάποιου (фраза) — го јадам увото на некого (му досадувам)
- φτάνει στ' αφτί μου (фраза) — стигнува до моето уво (дознавам нешто)
- χαϊδεύω τ' αφτιά κάποιου (фраза) — галам нечии уши (му ласкам)
- ψιθυρίζω στ' αφτί κάποιου (фраза) — шепотам на уво на некого (зборувам тајно)